Premier Tsjechië weg

De Tsjechische premier Vladimír Špidla treedt nog deze week af. Dit weekeinde trad hij al af als voorzitter van zijn partij, de sociaal-democratische CSSD.

Špidla overleefde zaterdag weliswaar een door partijleden ingediende motie van wantrouwen, maar won met een zeer klein verschil. Daarop zei de premier dat hij niet kan regeren zonder volledige steun van zijn partij. In het parlement heeft de regering een meerderheid van één stem. Špidla kwam onder vuur na het slechte resultaat van zijn partij tijdens de Europese Verkiezingen. Hij is na Leszek Miller in Polen de tweede Centraal-Europese premier die in korte tijd aftreedt.

Stanislav Gross, minister van Binnenlandse Zaken, is voorlopig tot partijvoorzitter benoemd. Hij geldt ook als de meest waarschijnlijke opvolger als premier. Špidla heeft gezegd dat hij woensdag formeel het ontslag van zijn kabinet zal indienen bij president Klaus.

Na overleg met politieke partijen wijst de Tsjechische president een nieuwe premier aan. Het is een ongeschreven wet dat dit meestal iemand is van de grootste partij in het parlement, maar president Klaus kan nog voor een verrassing zorgen. Klaus komt uit het midden van de grootste oppositiepartij, de rechtse Burger-Democratische Partij ODS, die vervroegde verkiezingen eist. De ODS eindigde tijdens de Europese Verkiezingen op de eerste plaats, met 30 procent van de stemmen.

De nieuwe premier moet binnen 30 dagen het vertrouwen krijgen van het parlement. Krijgt hij dat niet, dan kunnen er nog tweemaal premierskandidaten naar voren worden geschoven, eer vervroegde verkiezingen in beeld komen.

Verkiezingen kunnen ook worden vervroegd als hiervoor een meerderheid van drievijfde is in het parlement.

Gross zou de voorkeur geven aan een minderheidscoalitie met de KDU, de partij van de christendemocraten waarmee de CSSD al samenwerkt. De Tsjechische communisten, die sinds hun val in 1989 uit een politiek isolement proberen te geraken en in peilingen de tweede partij van het land zijn, hebben Gross steun aangeboden zolang er een regering is zonder de anti-communist Špidla. Gross heeft deze optie niet helemaal van de hand gewezen, maar binnen zijn partij is er veel verzet tegen. Ook de christendemocraten zijn vierkant tegen elke vorm van communistische regeringsdeelname.