Zet uw kameel op slot

Minister Brinkhorst van Economische Zaken stelt in een voor het kabinet bedoelde notitie dat ons land economisch achteropraakt. Wanneer wij bij willen blijven, moeten we harder werken. Gemiddeld werkt de Nederlander 1.340 uur per jaar, andere Europeanen 1.615 uur en Amerikanen 1.815 uur. Brinkhorst wil dat het kabinet verdergaat met besluiten die langer werken bevorderen. Onder meer een 40-urige werkweek en eventueel doorwerken na je 65ste, wanneer je dat zelf wilt.

Er komt veel slecht nieuws op ons af en de politici bedenken harde maatregelen om het onheil af te weren. Waarschijnlijk te veel om in deze kabinetsperiode nog in te voeren. Dan schuift het door naar een volgend kabinet. De werknemer verliest sowieso geleidelijk aan zijn bescherming, sociale zekerheid en (fiscale) voordelen en gaat op een freelancer lijken. Daar is niets op tegen, want wíj weten niet beter, zeggen mensen die voor zichzelf werken.

Het probleem is dat de nieuwe, onvrijwillige freelancers niet gewend zijn om zelf te denken en straks te maken krijgen met een stelsel van sociale zekerheid en pensioenen dat ingrijpend verandert en versobert, zonder dat al duidelijk is welke richting het op gaat. Een werknemer moet zich daarom tijdig, goed en liefst van jongs af aan voorbereiden op zeven (relatief) magere jaren. Dat is geen boodschap waar je in een verkiezingsstrijd stemmen mee kunt winnen.

Wie serieus met zijn geldzaken bezig is, moet beseffen dat het hoog tijd is om na te denken over zijn (financiële) toekomst. Een gezegde in de soefibeweging (een religieuze broederschap) luidt: `prijs Allah, maar bind eerst uw kameel aan een paal'. Vrij vertaald: `loof de Heer, maar zet eerst uw fiets op slot'. Beveilig eerst uw aardse bezittingen, voor u zich overgeeft aan de hemelse vreugden. De moderne consument staat voor eenzelfde dilemma. Voor het slapen gaan looft hij de Heer in de financiële hemel en smeekt Hem om hogere aandelenkoersen, belastingvoordelen, een hoge hypotheek, risicoloze beleggingen en een gouden tip als slaapmutsje.

Zo'n gebed is niet zonder gevaar. Wie zich fixeert op vermogensgroei, loopt kans de gevolgen van eventuele risico's over het hoofd te zien – hij vergeet eerst zijn Hollandse kameel op slot te zetten. Die kans is groot, want verkopers en adviseurs spannen zich in om hun cliënten vermogensgroei te verkopen; daar verdienen ze de meeste provisie aan. De dekking van risico's verkoopt niet in een gesprek. Hoeveel bemiddelaars leggen bij het doornemen van een hypotheekofferte blijmoedig het zeer ingrijpende risico van scheiden of uit elkaar gaan op tafel? Of gedwongen werkloosheid? Geen één, want dan staat je klant zo weer buiten, maar zonder hypotheek.

Risico's: je moet er zelf oog voor hebben, want een ander heeft het niet. Wat is financieel gezien (los van emoties) het ingrijpendste risico? Het verlies van je baan. Een vaste aanstelling heeft veel voordelen, die je pas waardeert als je ze niet meer hebt. Wie hypotheekrente aftrekt, heeft belang bij een zo hoog mogelijk inkomen, anders vermindert het aftrekvoordeel. Dat geldt ook voor de aftrek van zelf gesloten lijfrenteverzekeringen.

Via een baan neem je meestal deel aan een collectieve pensioenregeling. Die biedt een ouderdomspensioen en een nabestaandenpensioen. Hoewel die regelingen minder royaal worden, blijven het qua solidariteit, lage kosten, levenslange dekking en gemak de vorstelijkste belegging die je kunt bedenken, samen met je vaste baan van gemiddeld slechts 1.340 uur per jaar, en daarna ben je vrij.

Verder biedt het werknemerschap dekking tegen werkloosheid, arbeidsongeschiktheid, ontslag, collectieve afvloeiingen en andere ongemakken.

In de bundel Gebeden voor elk gezin staat het volgende over werk: `De arbeid is een plicht die ons door God is opgelegd. Daarin ligt iets dat de mens zwaar valt als gevolg van de zonde. Maar ook geldt: arbeid adelt, want werk kan ons geestelijk verrijken.'

Een Zen-gezegde tot slot: `Als iets na twee minuten verveelt, probeer het dan vier minuten. Wanneer het dan nog verveelt, ga dan acht, zestien minuten of langer door. Uiteindelijk ontdek je dat werken niet vervelend is, maar juist interessant.'