Schofferen voor de centen

De wereld, één rechtszaal.

Geld kent geen grenzen meer. Investeringskapitaal en financiële speculaties stromen vrij de wereld over. In hun kielzog komen de advocaten.

Koninklijke/Shell is in de Verenigde Staten al doelwit van beleggers die de meervoudige neerwaartse bijstelling van de bewezen olie- en gasreserves van begin dit jaar aangrijpen voor rechtszaken. Het Amerikaanse pensioenfonds Calpers voert, in samenwerking met vermogensbeheerder Knight Vinke, die een deel van Calpers' vermogen belegt, de druk op de Koninklijke op om zijn ondernemingsstructuur aan te passen aan Amerikaanse normen en waarden.

De Koninklijke is niet het eerste Nederlandse bedrijf dat wordt gekapitteld door het grootste, strijdbare Amerikaanse pensioenfonds, dat de pensioenen regelt voor ambtenaren van de staat Californië. Ook het financiële handelshuis Van der Moolen ligt in Calpers' vuurlinie naar aanleiding van de onregelmatigheden in de handel op de Amerikaanse effectenbeurs.

Ahold, een ander koninklijk bedrijf in de beklaagdenbank, wordt naar aanleiding van de koersval na het boekhoud- en fraudeschandaal van begin vorig jaar op de huid gezeten door een pensioenfonds uit Chicago.

Typisch Amerikaanse toestanden?

Nee. `Wij' pesten lekker terug. ABP, 's wereld grootste pensioenfonds dat de pensioenregeling uitvoert voor een miljoen Nederlandse ambtenaren en leraren, eist als belegger inmiddels van twee Amerikaanse bedrijven (Qwest; AOL) en van één Canadese onderneming (Nortel) bij de rechter vergoeding van geleden schade. Allemaal schade door boekhoudaffaires.

In Nederland beperken professionele beleggers als ABP zich nog tot beschaafde kritiek op een aandeelhoudersvergadering. Of zij versturen een boze brief, zoals over de beloning van bestuursvoorzitter A. Moberg van Ahold.

Hoe lang nog? Calpers is de uitvinder van de publieke schoffering van bedrijven die ondermaatse prestaties leveren en dito ondernemingsbestuur hebben. Calpers publiceert, onder meer op zijn website, een lijst (Focus List) met zijn doelwitten en waarom zij daarop staan.

De ervaring leert dat de beurskoers van deze bedrijven vervolgens de algemene graadmeters met gemak verslaat. De verwachting dat zo'n bedrijf na de actie van Calpers maatregelen neemt, en de maatregelen zelf, stimuleren de beurskoers. Zo verdient Calpers nog wat terug. En de rest van de wereld profiteert gratis mee. De aandelen Koninklijke Olie staan sinds de publicatie van het Calpers-lijstje 5 procent hoger dan de AEX-graadmeter. Pesten is profijtelijk.