Schildklierkanker door Tsjernobylramp nu ook bij ouderen vastgesteld

In Wit-Rusland neemt het aantal gevallen van schildklierkanker als gevolg van de kernramp in Tsjernobyl sterk toe. Er heeft ook een verschuiving plaats gevonden. In de eerste tien jaar na de ramp van april 1986 werden vooral kinderen ziek. Nu zijn de volwassenen aan de beurt. Dat concludeert een groep Wit-Russische en Amerikaanse wetenschappers op basis van het kankerregister in Wit-Rusland (International Journal of Epidemiology, juni 2004).

Bij het ongeluk met de kerncentrale van Tsjernobyl kwam radioactief jodium vrij. Doordat de schildklier jodium gebruikt voor de aanmaak van de hormonen thyroxine en thyronine waarmee de stofwisseling van het lichaam wordt gereguleerd, komt het meeste jodium dat met de voeding wordt opgenomen in de schildklier terecht. Radioactief jodium zorgt daar voor een intensieve bestraling waardoor het risico op schildklierkanker met de tijd sterk toe neemt.

In de periode van 1970, voor de ramp van 1986, tot 2001 steeg het aantal gevallen van schildklierkanker bij Wit-Russische mannen van 0,4 per 100.000 naar 3,5 per 100.000. Bij vrouwen liep het aantal nog veel sterker op: van 0,8 naar 16,2 per 100.000. In de meest blootgestelde gebieden (de Wit-Russische provincies Gomel en Mogilev, direct ten noorden van Tsjernobyl) was de toename zelfs zo'n duizend procent bij de mannen en bij de vrouwen zelfs meer dan drieduizend procent. Het feit dat het bij vrouwen erger is, heeft te maken met hun wat actievere stofwisseling.

Aanvankelijk kwam de schildklierkanker vooral bij jongeren voor: bij jongens tot 15 jaar nam schildklierkanker toe van gemiddeld 1 geval per jaar in de periode voor de ramp naar 80 in periode 1992-96, en bij meisjes van 2 naar 121. Hetzelfde beeld, maar dan later, is te zien in de leeftijdsgroep die ten tijde van de diagnose 15 tot 54 jaar was: bij mannen voor de ramp 38 en in 1997-2001 262 en bij vrouwen 110 en 1009. Die vertraging in de tijd komt doordat de schildklier bij volwassenen wat minder actief is dan bij kinderen, waardoor de stralingsschade ook pas later blijkt. De kinderen zijn ook extra blootgesteld omdat de voeding in Wit-Rusland een tekort aan jodium bevat, driekwart van de kinderen daar vertoont een lichte tot ernstige jodiumdeficiƫntie. Het bij de ramp vrijgekomen radioactieve jodium is daardoor extra snel door hun schildklier opgenomen. Volgens de Wit-Russische regering zijn meteen na de ramp wel maatregelen genomen om dat te beperken, zoals het uitdelen van kaliumjodidetabletten, maar de onderzoekers zeggen dat ze daarvan nergens enige registratie zijn tegengekomen. Het blijft dus onduidelijk of dat werkelijk gebeurd is.

Het wachten is nu op de toename van kanker bij 55-plussers. Bij hen is de stofwisselingsactiviteit van de schildklier nog weer wat lager, waardoor het allemaal nog wat langer duurt. Het Amerikaanse Nuclear Policy Research Institute heeft naar aanleiding van deze nieuwe cijfers de regering Bush opgeroepen het gebruik van kernenergie niet uit te breiden, zoals het plan was.