Respect

Het begrip respect heeft voor jongeren een nieuwe betekenis gekregen. Marcia Luyten beperkt zich in haar artikel (Z, 5 juni) ten onrechte tot Marokkaanse jongens.

Vorig jaar vertelde een Nederlandse deelneemster tijdens een colloquium aan de universiteit van Oujda, noordoost-Marokko, herkomstgebied van veel Marokkaanse Nederlanders, over problemen van Marokkaanse migrantenjongens. Dit raakte een gevoelig punt bij de omstreeks driehonderd deelnemers. De klachten over deze jongens in Marokko zijn: ruimte opeisen, arrogant gedrag, de plaatselijke bevolking kleineren en onbeschoft optreden. Duidelijk is dat Europees-Marokkaanse jongens geen respect tonen, maar opeisen.

Met respect opeisen wordt bedoeld: afstand houden, de ander ruimte afdwingen. Het is een recht dat opgeëist wordt. Rene Steegmans en Hans van Wieren zouden nog geleefd hebben wanneer zij zich niet met de daders hadden bemoeid. Anders dan Luyten schrijft, is deze nieuwe betekenis van respect niet typisch voor de straat-scene. Uit mijn onderzoek en dat van de Volkskrant (18 mei) blijkt dat Nederlandse jongeren respect ook op deze manier gebruiken. Wel zijn er grenzen. Meestal is dat wanneer iemand last oplevert. Maar last voor de een is respect voor de ander en dan rijzen confrontaties.

De meeste colloquiumdeelnemers in Oujda wezen op de beperkte opleiding van Europees-Marokkaanse ouders. Maar dat is ook het geval voor de meeste Marokkanen in Marokko. Toch lukt het hen respect over te dragen. Geloofstegenstellingen tussen moslims en christenen, genoemd in het artikel van Luyten, spelen nauwelijks in Marokko. Het argument dat Marokkaanse jongens opgroeien in een cultuur waarin vrouwen minderwaardig zijn, werkt in Marokko niet voor oudere vrouwen, hét voorbeeld van Luyten. Als vijftigplus vrouw krijg ik daar alle respect, ook van jonge jongens. Jongens kunnen in Marokko, anders dan Luyten veronderstelt, zich ook inleven in de positie van oudere vrouwen. Ze zijn tegen deze groep vrouwen bijzonder beleefd. Tot slot de lage status. In Marokko behoren migrantenjongens eerder tot de geslaagden. Op basis daarvan eisen ze respect. Gaat het hier nu om de achterstandsituatie of de succes story?

Moeten we geen andere vragen stellen? Wat maakt dat jongeren respect eisen? Verschillen Marokkanen van andere groepen? Luyten noemt Antilliaanse jongens. Vanuit de geloofsargumenten, de man/vrouw-verhoudingen en maatschappelijke status komen Turkse jongens eerder in aanmerking voor vergelijking. Opmerkelijk is dat vooral Marokkaanse jongens zich bewegen in de rap-scene en worden verbonden met respect opeisen, terwijl Turkse jongeren minder rappen en lagere criminaliteitscijfers tonen. Maar Marokkaanse jongeren individualiseren sneller en zijn sterk op de Nederlandse samenleving georiënteerd.

Een geïnterviewde door Luyten stelt: ,,In Nederland is de overtuiging ontstaan dat iemands ervaring of gevoel een goede reden is om te handelen. Pim Fortuyn heeft dit geëxploiteerd met het credo: ik zeg wat ik denk.'' Is dit niet merkwaardig? Vanuit de Nederlandse samenleving verklaren we gedrag van migrantenjongens die niet geïntegreerd zouden zijn? Misschien gaat het wel om het omgekeerde en gedragen deze jongens zich `Nederlands'? Is er soms sprake van juist `te veel' (ongewenste) integratie? Bieden zij misschien een spiegel? Is dat de verklaring voor de harde toon in het huidige integratiedebat? Gaat het hier niet om agressief gedrag als uiting van een assertieve levensstijl onder alle burgers, waar Van den Brink op wijst en waarmee Pels begint in haar onderzoek naar last van Marokkaanse jongeren? Als dit juist is, kunnen we pleiten de eigen achtergrond meer waardering te geven, de nadruk minder op integratie te leggen en meer naar een gemeenschappelijke vorm van samenleven te zoeken.