Pro en contra televisiezender Al-Jazira

In de eerste jaren na zijn geboorte in 1996 werd de Arabische televisiezender Al-Jazira wijd en zijd toegejuicht als de Arabische CNN. Al-Jazira stelde zich uitdrukkelijk onafhankelijk op van de autoritaire, zo niet dictatoriale Arabische regimes. Zijn missie moest worden gezien als wekroep, aldus leiders van het satelliettelevisiestation zelf, om de verstarde Arabische samenlevingen op te schudden, en dat werd internationaal toegejuicht.

Hoewel de internationale gemeenschap het meer dan ooit eens is dat die samenlevingen behoorlijk moeten worden opgeschud, is het enthousiasme voor Al-Jazira danig getaand. Dat de oppositie tegen de Arabische regimes aan het woord wordt gelaten – overigens opvallend vaak de moslim-fundamentalistische – wordt weggestreept tegen het feit dat de zender zich ook heeft ontwikkeld tot stem van Osama bin Laden. Maar de berichtgeving over de oorlog in Irak en zijn nasleep, waarbij veel aandacht wordt besteed aan slachtoffers onder de burgers tot in de bloedigste details, heeft met name voor Washington de deur dichtgedaan.

De Amerikaanse minister van Defensie Donald Rumsfeld klaagt steen en been dat Al-Jazira de kijkers met leugens bombardeert en zich schuldig maakt aan kwaadaardige anti-Amerikaanse propaganda. Rumsfeld is natuurlijk een havik, maar ook zijn als meer gematigd beschouwde collega Colin Powell waarschuwde onlangs nog dat de ,,valse'' en ,,opruiende'' berichtgeving van Al-Jazira over Irak schade kon berokkenen aan de Amerikaanse betrekkingen met Qatar, dat de thuishaven van de zender is.

In de documentaire Control Room schildert de Amerikaans-Egyptische regisseur Jehane Nouhaim de kant van Al-Jazira. Zijn producers en journalisten hameren erop dat niet meer dan de feiten worden gepresenteerd, ongeacht of die nu goed of slecht zijn: ,,De Amerikanen zijn kwaad dat we lijken laten zien – sorry, ze kunnen niet alles hebben.''

De feiten in Irak, zowel tijdens als na de oorlog, zijn onbetwistbaar lang niet allemaal goed nieuws voor Washington – zie recentelijk nog het schandaal over mishandeling en vernedering van Iraakse gevangenen door Amerikaanse militairen. Daarin heeft Al-Jazira volstrekt gelijk. Aan de andere kant is het interessante aan Control Room dat de wij-tegen-zij sfeer op de redactie er zo duidelijk wordt gemaakt: wij moslims en Arabieren, tegen zij, de Amerikanen. Dat beïnvloedt, zonder twijfel, de keuze en presentatie van onderwerpen. Maar is het bij de rechtse Amerikaanse zender Fox anders?

Tegenlicht: Control Room, VPRO, Ned.3, 20.35-22.00u.