Nijenrode Revisited

Ik herinner me dat een keurige mijnheer persoonlijk langskwam om ons, leerlingen uit de eindexamenklassen van het lyceum, voor te lichten over de opleiding in Nijenrode. Even later kwam een officier ons vertellen over de mogelijkheden van een carrière in het leger. De belangstelling voor beide instituties was blijkbaar zo gering dat gebruik werd gemaakt van een dergelijke arbeidsintensieve voorlichtingscampagne om kandidaten te werven.

Waarom het leger niet aantrekkelijk werd gevonden, lijkt me duidelijk. Bij Nijenrode lag dat anders. Aantrekkelijk was het namelijk wel, dat kasteeltje in Breukelen. Het probleem school ergens anders: het werd niet voor vol aangezien. Voor leerlingen die van plan waren serieus te gaan studeren, was Nijenrode geen optie. Het was een aardig en ook duur alternatief voor wie een universitaire studie te langdurig vond, of te saai of te wetenschappelijk of voor wie niet wist wat hij wilde. Er werd veel aandacht besteed aan algemene vorming, sport en allerlei studentenactiviteiten, maar omdat ook Nijenrode graag serieus genomen wilde worden, heeft het zich later ontwikkeld tot een echte universiteit.

Enkele jaren geleden heeft Hans Adriaansen in Utrecht het University College opgericht dat op dezelfde leest geschoeid is als het oorspronkelijke Nijenrode, maar gezien de veranderde tijdgeest hoeft Adriaansen niet actief te werven door de middelbare scholen langs te gaan. Het algemene, dat inmiddels allerlei flitsende benamingen heeft gekregen, stuit niet langer op scepsis, maar wordt gezien als het grootste goed. De toeloop is zo overweldigend dat Adriaansen de stad Middelburg inmiddels heeft kunnen verblijden met een kloon van zijn succesvolle Utrechtse geesteskind: de Roosevelt Academy.

Ik ben bepaald niet ongelukkig met deze ontwikkeling. De Academies kiezen frank en vrij voor datgene waar de universiteiten met hun algemeen vormende opleidingen al jaar en dag mee bezig zijn. Algemene letteren, sociale studies, Europese studies, communicatiewetenschappen, algemene letteren, het zijn allemaal opleidingen waar studenten een hoge mate van vrijheid hebben een eigen studiepakket samen te stellen. Dergelijke modulair ingerichte studies zijn leuk voor de studenten omdat ze vrij kunnen kiezen, en erg praktisch voor de organisatie van het onderwijs. Maar omdat de samenhang ontbreekt is diepgang niet mogelijk.

Als je voorkeur uitgaat naar een algemene opleiding, kun je dat dankzij Adriaansen nu ook doen op een gestructureerde wijze in een prettige omgeving van gelijkgezinden. Voor de student die daarvoor kiest, lijkt mij zo'n Academy daarom een veel aantrekkelijkere mogelijkheid dan een onsamenhangende universitaire lappendeken van ditjes en datjes.

Enige tijd geleden schetste deze krant een beeld van het soort kandidaten waar Adriaansen naar op zoek is. Niet van die beperkte types die maar in één ding geïnteresseerd zijn. En dat is maar goed ook, want die jongeren die zich graag ergens in willen verdiepen, die moeten in de gelegenheid worden gesteld te gaan studeren aan een echte universiteit. En die echte universiteiten zouden er verstandig aan doen niet in concurrentie te treden met de algemene ontwikkelingscursussen van Adriaansen, maar ook daadwerkelijk de diepgang te bieden waar zij zich al jaar en dag op laten voorstaan, maar waar in de praktijk vaak bitter weinig van terecht komt.

Prick@nrc.nl