Jeu de Paume verder als fotomuseum

Het aloude Jeu de Paume in de Tuilerieën bij het Louvre is omgevormd tot een fotomuseum. Het opende deze week met een tegenvallende expositie.

In de eerste zaal, nee, na de eerste stappen in die zaal, denk je al: waarom niet Helmut Newton zelf, als het dan toch om een provocerend beeld van de vrouw begonnen is? Pijnlijke gedachte. Het was inderdaad de bedoeling dat het `nieuwe' Jeu de Paume, één van de eeuwenoude tweelinggebouwen die de ingang van de Parijse Tuilerieën flankeren, zou openen met een retrospectief van de begin dit jaar overleden fotograaf die van onfeministische erotische beelden van vrouwen zijn handelsmerk maakte.

Het project ging niet door wegens onmin met de Franse staat over een donatie van een vijftigtal foto's, in ruil voor een overzichtstentoonstelling. In een gisteren door dagblad Le Monde gepubliceerde brief beschrijft de weduwe van Newton een niet al te nette behandeling door de Franse autoriteiten.

De publicatie van de brief is niet de enige donkere wolk die boven het vernieuwde Jeu de Paume hangt. Volgens een idee van de vorige minister van Cultuur is het een fotomuseum geworden, om de fotografie ,,meer zichtbaarheid'' als kunstuiting te geven. In het Jeu de Paume waren tot nu toe met wisselend succes tentoonstellingen van impressionisten en `klassieken' van de eerste helft van de vorige eeuw te zien waren. Het museum, gelegen op steenworp afstand van het Musée d'Orsay met negentiende-eeuwse kunst, ontbeerde een duidelijk profiel.

Onderdeel van de herprofilering is de sluiting van het Centre National de la Photographie, het wat onderkomen Hôtel Salomon de Rothschild. Onder de vernieuwde versie van het Jeu de Paume ressorteert voortaan ook het foto-archief Patrimoine Photographique en het Hôtel de Sully, een ander belangrijke Parijs tentoonstellingsruimte voor fotografie.

Het personeel van de instellingen ging in april in staking, uit vrees voor banenverlies. Behalve de fotografie een beter onderkomen bezorgen was kostenbesparing inderdaad ook een doelstelling van de operatie. De overheid heeft beloofd banenverlies elders op te vangen. Vooralsnog heeft de samenvoeging anderhalf miljoen euro meer gekost dan voorzien. Gezamenlijk beschikken de instellingen over een budget van 4,5 miljoen euro.

Aan het nieuwe Jeu de Paume is, verrassend genoeg, niets vertimmerd of verbouwd. Het bevat beneden twee grote, hoge zalen. Boven bevinden zich lagere zalen van dezelfde oppervlakte, beneden is een filmzaal gevestigd.

Directeur Régis Durand is er niet in geslaagd te openen met een spectaculaire tentoonstelling, die het nieuwe Jeu de Paume in één klap op de kaart zet. In plaats van Helmut Newton is Guy Bourdin een retrospectief gegund. Hoe dan ook een zwaktebod, omdat het eerder te zien was in het Victoria and Albert Museum in Londen. Bovendien doet de tentoonstelling Guy Bourdin (1928-1991) geen recht.

Bourdin was een modefotograaf die, uitsluitend werkend voor modebladen, het genre grondig heeft vernieuwd. Hij was de eerste die niet braaf het merk in beeld bracht, maar zijn eigen fantasieën. Zijn beelden, vol trompe l'oeil-achtige composities van ranke vrouwenbenen, zijn duidelijk beïnvloed door Man Ray en het surrealisme in het algemeen. Destijds schokten ze.

Die context blijkt uit niets. In de kille zalen hangen de foto's saai naast elkaar, als waren ze autonome kunstobjecten. Dat zijn ze niet, het zijn Paul Huf-achtige glamourbeelden – en verre echo's van Helmut Newton. Die middelmatigheid wordt niet goedgemaakt door een tweede tentoonstelling boven, rondom het thema `licht'. Voorwaar ook al geen vondst.