Holland - Holland

Al etend probeert Joep Habets zijn gevoel van nationale trots wat op te krikken.

Nederland slechts met de hakken over de sloot in de kwartfinales van het EK-voetbal. De Hema in buitenlandse handen. Is er dan niets meer om trots op te zijn? Gelukkig hebben we de Hollandse Nieuwe nog. Ook niet echt Hollands meer, de haringen zijn tegenwoordig van Deense, Noorse en zelfs van Schotse afkomst. Maar het haringkaken gebeurt nog in de Hollandse traditie, net als de haringhandel. Dat laatste is weer wel op en top Hollands.

Onze Hollandse haringtoer, in het gezelschap van een haringeter van geboorte, begint in Noordwijk aan Zee. Niet meteen aan het begin van het seizoen maar een paar weken later, dan is de haring lekkerder want vetter. En we eten hem puur. Geen kwaad woord over uitjes, maar puur hebben we de haring het liefst. De platte haringkar van Van Duijn is nostalgisch ouderwets en toch van efficiënt eigentijds gemak voorzien. Meneer maakt de haring schoon, mevrouw verkoopt hem. Het is een mooi schoongemaakte slanke haring, koel, een beetje vet en vooral fris van smaak. De haring eet men in Zuid-Holland van de staart.

Het ene Holland is het andere Holland niet. De Amsterdammers doen het anders. Daar krijg je de haring in mootjes gesneden met een prikkertje, zo ook bij Vishuisje Herengracht. In de wandeling heet zo'n opstal een haringkar, maar het is de Hollandse pendant van het Belgische frietkot. Een haringkot, in dit geval een kot met een kroontje. Het zit goed in de verf en is opgesierd met koperen scheepstoebehoren voor de maritieme sfeer. In de vitrine liggen gesoigneerde salades met vis en schelpdieren. Het haringkot is bijna een delicatessenkot. Je kunt er stokvis en kreeft bestellen, hoor ik van de fervente haringeter die zich ook de andere vruchten van de zee niet graag laat ontgaan.

Met de Amsterdamse haring, al maakt het wapen op het vishuisje melding van een Katwijkse connectie, zitten we aan de andere kant van het haringspectrum. De Noord-Hollander prefereert een haring die forser, molliger, zouter en rijper van smaak is dan in Zuid-Holland.

Direct aan de haven is de haring toch het beste, horen we iemand beweren. Het lijkt me sterk, gezien de hedendaagse haringlogistiek. Toch trekken we naar IJmuiden, want het havengevoel doet natuurlijk wel wat. Als we op een late zondagmiddag het haventerrein oprijden vrezen we voor niets te zijn gekomen. De kades zijn verlaten. Tot we de Halkade bij de visafslag opdraaien. Zeemeeuwen zijn de eerste schreeuwerige voorboden. Alleen vishandel Waasdorp is open. Het blijkt een hotspot, klanten rijden af en aan. In de viswinkel annex vissnackbar staan de liefhebbers in lange rijen. Onder de begerige meeuwenblikken worden buiten aan aanschuiftafels de lekkernijen verschalkt: veel gebakken vis, maar ook versgemaakte sushi en natuurlijk haring. Voor 1,90 euro heeft Waasdorp een harinkje dat het goede van de Noordwijkse en de Amsterdamse haring in zich verenigt. De haring is fris, zilt en romig.

Kijken of ze dat in Rotterdam nog beter kunnen. Schmidt Zeevis moet de best gesorteerde viswinkel van Nederland zijn, een visetersparadijs. Schmidt besteedt veel zorg aan de haring. Wie haring meeneemt naar huis krijgt extra gekoelde exemplaren in een beschermende verpakking. De Hollandse Nieuwe is goed schoongemaakt en de smaak is strak, zuiver, fris, romig en blijft prettig lang in de mond hangen. ,,Perfect'', zegt de haringeter van geboorte. Toch nog een beetje Hollandse glorie.

Van Duijn, Kerkplein Noordwijk aan Zee / Vishuisje Herengracht, hoek Utrechtsestraat Amsterdam / Waasdorp Zeevishandel, Halkade 27 IJmuiden, 0255 512796 / Schmidt Zeevis, Vasteland 60 Rotterdam, 010 4443560