Geheim agent Lauwers had geen slappe knieën

Uit de berichtgeving naar aanleiding van het overlijden van Huib Lauwers (NRC Handelsblad, 14 juni) zal de niet-ingewijde lezer concluderen dat Lauwers iemand is geweest, die, toen het er op aankwam, slappe knieën had. In het desbetreffende bericht wordt hij ,,de spil in het Englandspiel'' genoemd. Maar noch het één, noch het ander is waar. Wel was Lauwers de eerste die met zijn code in Duitse handen viel.

Geheim agenten kregen bij hun opleiding instructie om, in geval zij in Duitse handen zouden vallen, uiterste meegaandheid te fingeren. Dat konden ze doen, in de wetenschap dat het geen kwaad kon als de Duitsers over hun code konden beschikken, omdat de Duitsers niet konden weten dat de in dat geval te gebruiken code het voor Engeland duidelijk maakte dát die in Duitse handen was gevallen. Bij hun vertrek uit Engeland kreeg de geheim agent allereerst een gedrukte lijst mee met haast eindeloze reeksen willekeurig gerangschikte letters. Onmiddellijk voor vertrek werden hem of haar twee reeksen van 5 cijfers ingefluisterd, de één, toe te passen als hij safe was (de security-check), de ander indien hij zou zijn gepakt (de insecurity-check). Deze cijferreeksen waren uitsluitend bekend aan de agent en aan de kolonel, die hem de reeks had ingefluisterd.

Kreeg hij van de Duitsers opdracht om bepaalde informatie te vragen, dan deed hij dit volgens de regels van de insecurity-check. In Engeland probeerde men dan eerst de boodschap volgens de security-check te decoderen, maar dat leverde dan een onsamenhangend massa letters op. De gestelde vraag was dan slechts te lezen en te begrijpen indien men vervolgens decodeerde volgens de insecurity-check. Dat diende voor de ontvanger het teken te zijn dat de agent in Duitse handen was.

Had de agent vragen gesteld volgens de onveilige code, dan mocht hij een antwoord verwachten in de trant van: ,,Waar bemoei je je mee? Dat gaat je niets aan. Doe het werk maar waarvoor we je hebben gedropt.'' Maar tot verbijstering van Lauwers en van degenen die, dankzij het spel dat Engeland speelde, eveneens met hun insecurity-code in Duitse handen vielen, kwam het antwoord op de gestelde vraag, met alle rampzalige gevolgen van dien. In Engeland bestaat, wat betreft het Englandspiel, een zwijgplicht van 100 jaar, tot 2043.

    • F.D. Gunning