Europa moet zich weren tegen ontvoeringspraktijken

Eerder deze week trokken tweehonderd zwaarbewapende Tsjetsjeense rebellen naar buurrepubliek Ingoesjetië en zaaiden daar dood en verderf. Het resultaat was 60 doden, onder wie een VN-medewerker, evenzoveel gewonden en volledig vernielde overheidsgebouwen. Volgens het Russische leger was dit machtsvertoon bedoeld om ,,het vertrouwen te winnen van financiers van internationale terreurnetwerken''. Hoort Nederland ongewild ook tot de financiers van dergelijke netwerken sinds het losgeld aan schimmige Tsjetsjeense contacten voor Arjan Erkel, medewerker van Artsen zonder Grenzen?

Ontvoeringen plaatsen de overheid voor grote dilemma's en daarom komen maandag voor het eerst een aantal non-gouvernementele organisaties (NGO's) bij elkaar om over dit onderwerp te praten. In geval van ontvoering van een landgenoot in een ver land onttrekt het beleid van de betrokken ambassade (en Buitenlandse Zaken) zich volledig aan het blikveld van de burger. Officieel huldigen alle EU-lidstaten het principe dat ze niet betalen.

De werkelijkheid is dat alle individuele landen achter de schermen hun eigen `oplossingen' zoeken, dat wil zeggen: vrijwel altijd betalen. Er wordt niets in de openbaarheid gebracht, zelfs ambassades onderling wisselen geen informatie uit, laat staan dat zij gezamelijk politieke druk uitoefenen om een slachtoffer vrij te krijgen. Het beleid is dus ondoorzichtig, met veel leugentjes om bestwil.

Ook bedrijven lossen problemen van afpersing en ontvoering op hun eigen manier op. Maar de kwetsbaarste groep, de families van de slachtoffers, staat vaak machteloos tussen alle partijen in. Voor de families staat uiteraard het leven van hun ontvoerde of gegijzelde geliefde voorop. De `ontvoeringsindustrie' is van de tegenstrijdige overwegingen perfect op de hoogte en speelt alle partijen tegen elkaar uit.

Buitenlandse Zaken vindt het ongelukkig dat de betaling van Erkel bekend werd: ,,Nu is er een precedent geschapen.'' Maar het eigenlijke probleem is niet het publiekelijk bekend worden van dit nieuws, want uiteraard weten de terroristen dat er wel is betaald.

Zolang de Europese Unie niet één heldere lijn trekt, zullen we in toenemende mate geconfronteerd worden met deze handel in menselijk leed. De ontvoering van een burger van willekeurig welke lidstaat moet beschouwd worden als een daad van agressie tegen de hele EU en moet met serieuze sancties beantwoord worden.

Multinationale bedrijven moeten van overheidswege dwingende gedragsregels opgelegd krijgen en hulporganisaties dienen zich te beraden of zij bereid zijn een `no pay'-verklaring te tekenen of anders weg te blijven in ontvoeringsgevoelige gebieden. In Colombia hebben families van slachtoffers, maar ook prominente politici en ondernemers zich georganiseerd onder het motto: `No Pago'.

Zolang het beleid in Europa is om ad hoc naar een oplossing te zoeken, zijn we uiterst kwetsbaar voor een van de wreedste praktijken ter wereld: de vrijheidsberoving van weerloze burgers.

Voormalig coördinator Latijns-Amerika bij Pax Christi.