Demon?

Nu is Jan Mulder weer gedemoniseerd. De chroniqueur vreest dat hem bij thuiskomst een volksgericht te wachten staat. Misschien ligt zijn bungalow in Bussum wel plat. Jan laat zich 's avonds nog in een schimmige flits in Villa BvD zien, maar overdag ligt hij in bed. De kamer gebarricadeerd – alleen Johanna mag er nog in.

Demonisering gaat in Nederland snel op en neer, snel heen en weer. Alles wat God en de duivel te bieden hebben, is in de polder à la carte: heroïek en intrige, genade voor het woord en juichkreten om verkettering.

`Dick moet opgehangen worden', had Jan gezegd. `Gestenigd.' Die Jan. Mulder maakt van alles een groteske, niet in het minst van zijn eigen leven. Hij neemt, naar eigen zeggen, weinig serieus. Het leven niet, de liefde niet, passie en compassie niet. Dan gebruik je wel eens woorden die niet bekken met de mond van Balkenende. Gelukkig maar, zou ik denken. Typisch Mulderiaans is ook dat hij alles verliteratuurt, inclusief zijn gespeelde woede. Ophangen, stenigen, kruisigen, kop inslaan, een streepje mosterdgas tussen de boterham, het zijn theatrale beelden die voor evenveel artistieke wellust uit de mond van Bart Chabot hadden kunnen vallen. Ze zeggen verder niets over het pacifistische karakter van de dichter. Zoals Jan Wolkers kut schrijft om de liefde voor de moederschoot te verbergen, zo zegt Jan Mulder dat de coach gestenigd moet worden.

Kleine misverstanden.

In het dagelijkse leven walsen Mat Herben en Ayaan Hirsi Ali daar overheen met weer andere grote woorden, maar op een voetbaltoernooi blijft elk zinnetje hangen. In de doem van de enclave voetbal. Vooral als de bal niet echt wil rollen, is alles tegenspraak, wordt niets nog uitgepraat. Iedere keer weer blijkt dat het voetbalmilieu niet zonder vijandbeelden kan. Niet in het veld, niet erbuiten.

Het is een raar wereldje geworden.

Er komen steeds meer mensen op af die er niet thuishoren. Sinds de dag dat Benk Korthals zich liet parachuteren in het pluche van de KNVB staat het iedereen vrij om deze koninklijke organisatie door de gehaktmolen van grappenmakers te draaien. Zo denken ze er in Zeist ook over: het wemelt in Albufeira van de cabaretiers die geacht worden sponsors en genodigden substantieel op te vrolijken. Er is niets tegen harde grappen, juist niet, als ze maar niet op televisie worden uitgezonden. Reputatieschade? Extra muros nee, in de bar van het hotel hoe meer hoe liever. Sponsors willen ook wel eens lachen.

Daar hebben ze Jan Mulder niet voor nodig, daar hebben ze een heel bataljon aan ingehuurde analisten voor. Een voor een collega's van Dick Advocaat. Zij komen niet met lapidaire teksten over stenigen en ophangen, zij stellen als volleerde jezuïten dodelijke vragen over dubieuze wissels, krakkemikkig positiespel, inschuifproblemen, de lege nummer 10. Zij zijn de garde van het onfatsoen, zoals ook Marco van Basten deze week vanuit Badhoevedorp bulderde. Van deze zijlijnproleten kan Dick Advocaat het nooit winnen, en dat verdient Dick niet.

De bondscoach is niet gebouwd op transparantie. Dat wisten ze bij de KNVB toen ze hem aanstelden, dat wisten de media uit al zijn vorige levens. Dick leeft, zoals Jan Mulder nu, al jaren gebarricadeerd. Het is zijn legitieme keuze. Daarom was het een schandaal dat het NOS Journaal meende te mogen indringen in het emotionele momentum van deze man-alleen. Dick zou na de kwalificatie tegen Letland, in de catacomben van het stadion, huilend in de armen van zijn vrouw zijn gevallen.

Is dat nieuws?

Op SBS allicht. Maar voor de NOS? Zoals Kees Jansma al vaker heeft geopperd: de grenzen tussen de zenders zijn vervaagd, in het voetbal al helemaal. Van die vervaging kan Advocaat het ook niet winnen. Hij, monnik van stand, wordt nu alom gesolliciteerd om als jongleur in het circus op te treden. Dat wil hij niet, dat kan hij niet, dat slaat hem neer onder de maat van zijn vakmanschap.

Dick Advocaat is slachtoffer, Jan Mulder is slachtoffer, Rafael van der Vaart is slachtoffer, Kluivert en Makaay zijn slachtoffers. Nederland Europees kampioen? Het kan nog alle kanten uit. Maar als het zo ver komt dan zal de beker in ontvangst worden genomen door getekenden. De enige die dat niet in de gaten heeft, is Benk Korthals. Jan Mulder vergiste zich in zijn literaire kadaverdiscipline: niet Dick Advocaat, Benk Korthals moet gestenigd worden. Hij mag niet eens in Braga, Faro en Lissabon zijn. Toch niet voor het voetbal.