Bericht uit het getto

In de jaren negentig, de hoogtijdagen van de gangsta-rap, rechtvaardigden de Amerikaanse rappers hun teksten over ho's, bitches, drive-by-shootings, pimps en copkillers met de bewering dat zij niets anders dan de realiteit van het leven in de zwarte getto's beschreven. Ze waren het CNN van zwart Amerika, zeiden ze. Maar juist op televisie, het medium van het echte CNN, liet het zwarte CNN weinig zien van de gettorealiteit. Op een enkele uitzondering na, dienen de getto's in de hiphopclips als achtergrond van een mooi leven vol `geld, drank en lekkere wijven'. In de Amerikaanse getto's is het permanent feest, als we de clips moeten geloven.

Maar in de nieuwe clip van Jay Z, `99 Problems', is het beslist geen feest in het getto. De clip zit vol documentaire-achtige zwart-wit-beelden van het zwarte deel van Brooklyn. We zien Jay Z lopen op de Brooklyn Bridge, en, samen met de blanke, baardige producer Rick Rubin, tussen de deprimerende sociale-woningbouwflats van Brooklyn. Beelden van een rappende Jay Z worden afgewisseld met straattaferelen: een jongen sjouwt met een ghettoblaster zo groot als een koffer, basketballers bestrijden elkaar op een veldje, een chassidische jood kijkt in de camera. Abu-Ghraib-achtige beelden uit de gevangenis volgen: naakte zwarte mannen worden in een rij gezet en door een bewaker schoongespoten.

Wat er in `99 Problems' precies gaande is, blijft onduidelijk. Maar vrolijk stemt het in ieder geval niet: Jay Z wordt in zijn auto aangehouden door de politie, hij bezoekt een opgebaarde dode en tot slot wordt hij, in slow motion, doorzeefd met kogels. De tekst biedt niet veel uitkomst. In tamelijk vage bewoordingen rapt Jay Z, begeleid door een steeds herhaald hard-rock-sample, over zijn moeilijke leven. ,,I got 99 problems but a bitch ain't one'', zegt de rapper, en met reden: hij mag tenslotte Beyoncé Knowles, een van de mooiste vrouwen ter wereld, zijn vriendin noemen.

Natuurlijk is ook `99 Problems' geen ongefilterd bericht uit het getto. Voor de regie van de clip werd Mark Romanek ingehuurd, die eerder het supergestileerde `Scream' van broer en zus Jackson maakte. `99 Problems' is dan ook geworden, zoals een ervaren regisseur denkt dat een documentaire over de gevaarlijke zwarte getto's er uit moet zien: vol schokkerige beelden, alsof de blanke cameraman steeds op de hielen werd gezeten door de zwarte kleerkasten uit het getto en met een verborgen camera zijn werk moest doen. Toch zijn Romaneks gettobeelden voor MTV in Amerika zo schokkend dat deze zender de clip alleen 's avonds laat uitzendt. MTV America blijft de zwarte getto's liever als een feest zien.

    • Bernard Hulsman