Vlaams-Nederlands huis geopend

In Brussel werd gisteren het Vlaams-Nederlandse Huis geopend, dat het debat tussen 22 miljoen Nederlandstaligen moet stimuleren en hun cultuur moet promoten in Europa. Het heeft dertig jaar geduurd tot het Huis er kwam.

Vlakbij de plek waar in 1830 de Belgische opstand tegen Nederland begon, hebben de Nederlandse en Vlaamse ministers van Cultuur gisteren officieel het Vlaams-Nederlands Huis geopend. Dit culturele instituut moet ,,het debat stimuleren over de plaats van de 22 miljoen Nederlandstaligen in een steeds grotere Europese Unie'', zei de Vlaamse minister Paul van Grembergen.

Het heeft dertig jaar geduurd voordat het Huis er kwam. Al vóór de opening van het Vlaams Cultureel Centrum De Brakke Grond in Amsterdam, in 1982, werd er door Nederland en Vlaanderen afgesproken dat er een 'tegenhanger' in Brussel zou komen. Maar Nederland was altijd bang dat de Vlamingen een centrum in Brussel zouden gebruiken om de Franstaligen een hak te zetten.

In Brussel, dat grotendeels Franstalig is, grijpt de Vlaamse gemeenschap iedere kans om ergens haar vlag te planten, met beide handen aan. Nederland wilde geen pion worden in die voortdurende, vaak ondershuidse taalstrijd. Officieel hield Den Haag de boot echter af met het argument dat het oprichten van nieuwe culturele centra in het buitenland te duur was, en niet meer in het beleid paste.

Dat het Huis er nu toch is, komt doordat de Vlaamse onvrede hierover ook Vlaams-Nederlandse twisten over waterwegen en spoorlijnen begon te beïnvloeden. Daarbij is het accent verschoven: het Huis zou niet meer de cultuur van het Nederlandse taalgebied in België promoten, maar in Europa. Brussel is daar, als Europese hoofdstad, een goede plek voor – zeker tijdens het komende Nederlandse voorzitterschap van de EU. ,,De natiestaat kalft af'', zei Van Grembergen. ,,De notie vaderland wordt niet meer gedefinieerd met grenzen, maar ingevuld met Homerus, Petrarca, Dodoens of Erasmus.''

Het Vlaams-Nederlands Huis, dat nog lang niet af is (de uitbreiding van het monumentale pand wordt momenteel nog gehinderd door een beschermde vijgenboom) en dat ook nog een echte naam moet krijgen, zal dus geen toneelstukken of concerten organiseren, zoals in De Brakke Grond wordt gedaan. Het wordt eerder een forum voor debatten over culturele diversiteit, samenleving en politiek in Europa. Nu is er Vlaams-Nederlandse audiovisuele kunst te zien.

De Nederlandse Greetje van den Bergh, vroeger algemeen secretaris van de Nederlandse Taalunie, is voorlopig intendant. De Raad van Bestuur bestaat voor de helft uit Nederlanders. Aan de exploitatiekosten, 1,5 miljoen euro per jaar, draagt Nederland tweederde bij.