Terrorisme Turkije heeft vele gezichten

Het terrorisme in Turkije komt uit verschillende bronnen: links, moslimextremistisch en Koerdisch. Dat is een probleem bij de beveiliging van de NAVO-top.

En opeens was alles anders. Tot gistermorgen leek de NAVO-top in Istanbul van maandag en dinsdag een uitgelezen kans voor de Turkse regering om te bewijzen dat Turkije erbij hoort – een land dat je wel serieus moet nemen omdat het met gastvrijheid en gemak de groten van deze aarde weet te ontvangen.

Maar na de bomaanslagen van gisteren in Ankara en in Istanbul lijkt dat imago op het spel te staan. Kort nadat een explosief in een stadsbus in Istanbul ontplofte en vier mensen doodde liet de gouverneur van die stad, Güler, weten dat het uiteindelijke doel van de aanslag bepaald niet die bus in het stadsdeel Çapa was. ,,Het doel was het prestige van Turkije, het prestige van Istanbul'', aldus Güler. Als er de komende dagen nog meer aanslagen volgen, zo weet iedereen in Turkije, zal nu juist dat prestige een dodelijke deuk oplopen.

Een van de problemen voor de autoriteiten is dat terrorisme in Turkije vele gezichten heeft. Algemeen wordt ervan uitgegaan dat de aanslagen van gisteren het werk waren van linkse extremisten. Zo werden in de bus in Istanbul de stoffelijke resten gevonden van een jonge vrouw die volgens de politie lid was van de extremistische DHKP/C-beweging. Ook het type explosieven – percussiebommen – dat bij beide aanslagen werd gebruikt is, aldus experts, populair bij terroristen van extreem-linkse signatuur.

Maar extreem-links is niet de enige hoek waaruit gevaar dreigt bij de top. Vorig jaar november werd Istanbul opgeschrikt door een serie moslim-extremistische aanslagen op synagogen, het Britse consulaat en de HSBC-bank. Daarbij kwamen tientallen mensen om het leven. Sinds die aanslagen wordt alles en iedereen in Turkije die ook maar enige sympathie voor Bin Laden en de zijnen zou kunnen hebben, scherp in de gaten gehouden. Begin mei leidde dat ertoe dat de Turkse autoriteiten lieten weten een complot tegen de NAVO-top ontmanteld te hebben. In Bursa werd een flink aantal leden die zouden behoren tot de moslimextremistische Iraaks-Koerdische Ansar-beweging opgepakt. Daarbij werden onder andere pijpbommen gevonden en cd's met Bin Laden erop. De verdachten zouden van plan zijn geweeest om na een spectaculaire aanslag in Istanbul naar Irak te gaan om daar tegen de Amerikanen te gaan vechten.

Een derde mogelijke bron van terreur is de Kongra-Gel. Deze Koerdisch-extremistische organisatie, de opvolger van de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) van Abdullah Öcalan, maakte per 1 juni een einde aan haar bestand met de Turkse autoriteiten. In een verklaring die in Duitsland op internet kwam, kregen toeristen en zakenlieden te verstaan dat Turkije een ,,risicovol'' land is. De afgelopen tijd is het aantal schermutselingen tussen aanhangers van Kongra-Gel en het Turkse leger aanzienlijk toegenomen. Maar belangrijker nog dan dat: de Turkse autoriteiten hebben de afgelopen weken verscheidene aanhangers van Kongra-Gel in grote steden als Istanbul en Adana opgepakt. En ook bij die arrestaties werden explosieven gevonden.

Het grote probleem van de Turkse autoriteiten is dat de NAVO-top plaatsheeft in een metropool met miljoenen inwoners. ,,Waarom houden ze zo'n top niet in een conferentiecentrum ergens in Anatolië'', snauwde een inwoner van de stad gisteren nadat het verkeer geheel was vastgelopen omdat honderden politieauto's een proefritje maakten om te kijken of alles nog werkte. ,,Zo'n stad als Istanbul kun je toch niet beveiligen?''

De Turkse autoriteiten denken nog steeds dat dat wel mogelijk is en hebben ongekende veiligheidsmaatregelen genomen om de veiligheid van de hoge gasten in Turkije te garanderen. Zo worden als Bush in Ankara aankomt negen mogelijke routes van het vliegveld naar de stad afgesloten, zo meldt de Turkse pers. Pas op het allerlaatste moment wordt besloten welke weg hij gaat nemen. In Ankara zou Bush een dubbelganger krijgen die langs een andere route naar het Hiltonhotel gaat, aldus de Turkish Daily News. Hoe dan ook worden in Istanbul hele stadsdelen afgesloten, rijdt de metro niet of nauwelijks, en mag er zelfs niet gevist worden vanaf bruggen. Maar zal het genoeg zijn om het sinds gisteren geschonden prestige van Turkije te redden?