Schouten

In de vriendelijke bespreking door Roelof van Gelder van de hertaling van Wouter Schoutens Oost-Indische voyagie (Boeken, 18.06.04) dient één correctie te worden aangebracht. Het onderschrift van de gravure moet luiden: De Koning van Ternate met zijn gevolg in plaats van `De vorst van Taiwan en een Nederlander'. Ternate behoorde (en behoort) tot de groep van de noordelijke Molukken.

Schouten schrijft hierover: `Als de koning naar buiten gaat, wordt hij altijd vergezeld door moorse priesters die aan het hof veel invloed hebben. Deze gaan hier, net als in andere plaatsen in Indië, geheel in het wit gekleed. Daarna volgen prinsen, edellieden en andere hoofden van Ternate. De stoet wordt begeleid door een aanzienlijk aantal hellebaardiers en kloeke soldaten, bewapend met geweren, musketten, lansen en speren waarmee zij heel vaardig om weten te gaan. De bruine koning ziet er eenvoudig en krijgshaftig uit. Zijn edellieden naderen hem uitsluitend met diepe eerbewijzen en vouwen daarbij hun handen samen, die zij al buigend naar het voorhoofd brengen. Als de koning ons tegenkomt, groet hij altijd vriendelijk en beleefd en spreekt ons soms aan, om wat over de vreemde gebruiken van ons land te weten te komen'.

Het is niet ondenkbaar dat de Nederlander die op de prent wordt afgebeeld, Schouten zelf moet voorstellen. Hij maakte tijdens zijn reizen de schetsen die, zoals gebruikelijk in die tijd, later door professionele `plaatsnijders' werden uitgewerkt en verfraaid. Eén van die graveerders, wiens naam regelmatig opduikt onderaan de gravures in zijn reisbeschrijving was een zekere Johannes Kip. Vermoedelijk is ook deze afgebeelde gravure van zijn hand. Johannes Kip leefde van 1653 tot 1722 en moet dus al op jonge leeftijd voor Wouter Schouten hebben gewerkt. Later woonde en werkte hij in Engeland en kreeg daar grote bekendheid met het tekenen en graveren van stadsgezichten van Londen, landhuizen en tuinen. Zijn werk is, vooral in Engeland en Amerika, nu nog zeer populair. Alleen al het `Fine Arts Museum' in San Francisco bezit van hem 53 originele gravures.

In het artikel `We trappen er niet meer in' over het Amerika van George Bush (Boeken, 18.06.04) staat dat de belastingverlaging van George Bush 1300 miljoen dollar over tien jaar bedraagt. Dat moet zijn: 1300 miljard over tien jaar.

De redactie