Roemenië en EU: `We redden het'

Voor Roemenië is het de hoogste tijd voor een eindsprint richting Europese Unie. Premier Adrian Nastase wordt om de paar dagen gewaarschuwd dat zijn regering haast moet maken. ,,We redden het. We zijn vastbesloten.''

,,We hebben een heldere agenda die door de Europese Unie is geaccepteerd, we sluiten de onderhandelingen af in 2004, we tekenen in 2005, we treden toe in 2007 als we alle hervormingen ook daadwerkelijk uitvoeren.''

Adrian Nastase, premier van Roemenië – even in Nederland – zegt het snel, soepel en glad; het klinkt haast als een mantra, die elke twijfel of Roemenië wel op tijd klaar is om in 2007 samen met Bulgarije (en wellicht ook Kroatië) tot de EU toe te treden, moet wegnemen.

Niettemin gaat er maar zelden een week voorbij zonder waarschuwingen aan het adres van Boekarest, want Bulgarije is al klaar met de onderhandelingen, maar Roemenië nog niet: zes van de tweeëndertig hoofdstukken moeten nog worden afgesloten, de moeilijkste. En er is haast geboden want de huidige Europese Commissie treedt in oktober terug en als Roemenië moet wachten tot de nieuwe Commissie zich heeft ingewerkt, gaat veel kostbare tijd verloren en verliest het land de aansluiting met Bulgarije.

Emma Nicholson, rapporteur bij het Europees Parlement, waarschuwde dinsdag nog eens dat de corruptie serieus aangepakt moet worden. Europees Commissaris Günter Verheugen waarschuwde dinsdag dat er een kans bestaat dat de toetreding van Roemenië een jaar wordt uitgesteld en bond Boekarest een dag later op het hart jegens corruptie een `nul-tolerantiebeleid' te voeren. Vorige week benadrukte de EU tegenover de Roemenen en de Bulgaren dat ook voor hun toetreding speciale veiligheidsclausules gelden, net als dat bij de recente uitbreiding het geval was. Die komen erop neer dat op specifieke gebieden waarop de landen nog niet klaar zijn, bijvoorbeeld voedselveiligheid, de interne markt ook na toetreding nog een jaar gesloten zal blijven. Bulgarije reageerde lakoniek, Roemenië geïrriteerd – een teken van onzekerheid.

Onzekerheid is Nastase naar buiten toe vreemd. ,,We hebben een lijst met ruim 130 prioriteiten, concrete stappen die we moeten nemen – daarvan zijn er 121 uitgevoerd.'' De onderhandelingen over de laatste hoofdstukken verlopen vlot, zegt hij, ,,de hoofdstukken energie en vrij verkeer van diensten worden nog tijdens het Ierse EU-voorzitterschap [dus nog deze maand, red.] afgerond, eind juli gebeurt dat met regionaal beleid en concurrentie, en milieu, binnenlandse zaken en justitie komen later. We redden het. Als ik iets beloof, houd ik gewoonlijk woord. We zijn heel vastbesloten.''

Nastase – van huis uit jurist en regeringsleider sinds eind 2000 – wil wel toegeven dat het niet altijd van een leien dakje gaat. Op vier gebieden ,,moesten we energieker zijn'', zegt hij, en hij somt ze op: de hervorming van de rechtspraak, de bestuurshervorminhg, de corruptie, de instabiele economie. ,,Maar de laatste weken pakken we dit heel energiek aan.'' Corruptie is een heikel punt: geen EU-woordvoerder slaat dat thema over als Boekarest weer eens gewaarschuwd wordt. Maar ook op dat terrein, zegt de premier, zijn maatregelen genomen, de status van bezit is verduidelijkt, want ,,privatisering verleidt tot corruptie'', er is een transparant systeem voor openbare aanbesteding opgezet, er is een anticorruptiewet die voorziet in openbaarmaking van bezittingen van hoge ambtenaren en functionarissen, en er is een speciale openbare aanklager voor corruptiezaken ingesteld.

Ondanks al dat goeds blijft het zachtjes waarschuwingen regenen, uit Brussel. De aanbesteding – of beter: het ontbreken daarvan – van de aanleg van de snelweg van Bors (aan de grens met Hongarije) naar Brasov (in het zuiden van Transsylvanië) heeft in Brussel een golf van ongenoegen losgemaakt, want het contract werd zonder openbare inschrijving aan het Amerikaanse bedrijf Bechtel gegund. Nastase geeft het toe: ,,Die reactie [van Brussel, red] hadden we niet verwacht. Het was een fout die niet meer zal voorkomen. Maar je moet begrijpen: Roemenië is in oppervlakte het tweede land van Europa maar heeft welgeteld honderd kilometer snelweg. We hebben haast. We willen op dit gebied zo veel mogelijk contracten.''

Nastase wil niets weten van de stelling dat de Roemenen permanent de indruk wekken pas daadwerkelijk te hervormen als de druk van Brussel te groot wordt – en niet omdat dat goed is voor Roemenië. ,,Dat is een indruk. We weten heus wel dat modernisering nodig is.'' En hij schakelt soepel over op de prestaties van zijn regering: het ,,virus'' van de inflatie dat is bedwongen, de politieke structuur die is veranderd, de herstructurering van de economie, de generatiewisseling die haar kans krijgt. Hij wil graag laten blijken dat hervormen in Roemenië moeilijker is dan elders: ,,Er zijn meer dynamische veranderingen dan elders.''

Hoe de Roemenen dat beoordelen bleek deze maand bij regionale en gemeenteraadsverkiezingen. De partij van Nastase, de sociaal-democratische (ex-communistische) PSD, bleef veruit de grootste partij, maar kreeg met veertig procent van de stemmen toch wel drie procent minder dan de oppositionele Democratische Partij en de liberalen, die druk doende zijn een coalitie te vormen voor de parlementsverkiezingen van komende herfst. De PSD kreeg klop in belangrijke steden als Boekarest en Cluj, Timisoara en Brasov. Nastase: ,,Dat is het democratische spel. Maar we hebben tot nu toe de mensen kunnen overtuigen dat ze ons kunnen vertrouwen, ook al zijn ze ongelukkig over sommige thema's.''