Papa Dassault houdt van goed nieuws

Met de overname van Socpresse is de Franse magnaat Dassault de grootste uitgever geworden van het land. ,,Ik houd van dingen die gemakkelijk lezen.'' De betrokken journalisten – van onder meer Le Figaro – maken zich grote zorgen over hun toekomst

Het is een detail, maar veelzeggend. De Société des Rédacteurs (SDR) van het Franse dagblad Le Figaro stemt vandaag over een tekst die ,,de basis van onafhankelijkheid'' van de krant moet herbevestigen. Eén van de bewijzen daarvoor moet voortaan zijn dat, elke keer als de Dassault-groep in de kolommen ter sprake komt, vermeld wordt dat Serge Dassault ook eigenaar is van Le Figaro. De vermelding is bedoeld als waarschuwing aan de lezer: lees dit artikel kritisch door op eventuele beïnvloeding van de grote baas.

Wat in maart nog slechts een aankondiging was, is sinds deze week, direct volgend op de instemming van `Brussel', een feit geworden. Dassault – in onroerend goed, beleggingen en multimedia maar vooral: in wapens – is eigenaar geworden van Socpresse. Deze groep is met meer dan zeventig titels de grootste Franse uitgever van kranten en tijdschriften, waaronder Le Figaro en het opinieweekblad l'Express. Met de overname wordt `Citizen Dassault' de grootste krantenmagnaat van Frankrijk, nog voor medewapen- en vliegtuigfabrikant Lagardère, eigenaar van het toch ook zo machtige Hachette.

Twaalf erfgenamen van Socpresse-oprichter Robert Hersant hebben het familiebezit van de hand gedaan voor tussen de 1,2 en 1,4 miljard euro. Slechts een 23-jarige kleindochter, Aude Jacques-Ruettard, met 13 procent ook de grootste aandeelhouder, is niet gezwicht voor de haar geboden som van honderd miljoen euro. Zij is sinds deze week als enige Hersant-afstammeling nog vertegenwoordigd in de raad van toezicht, waarvan Serge Dassault onmiddellijk voorzitter is geworden.

Donderdag waren er geen kranten te krijgen in Frankrijk. De centrale vakbond had opgeroepen tot een staking, officieel tot behoud van arbeidsplaatsen. Een andere lezing wil dat de staking `preventief' was en een waarschuwing aan het adres van Dassault. Die heeft immers onmiddellijk na het sluiten van de koop aangekondigd verlieslijdende kranten te zullen verkopen.

Deze aankondiging is nog de minste van een reeks omineuze uitspraken, waar Dassault (79) al een levenlang niet voor terugdeinst. Over Le Figaro zei hij: ,,Deze krant heeft een presentatie die me niet aanstaat. Ik houd van dingen (-) die gemakkelijk lezen. Ik zou willen dat op de voorpagina bijna alle stukken binnenin worden aangekondigd.'' Drie maanden voor de bekendmaking van de overname van Socpresse zei hij een krant te willen hebben om `gezonde ideeën' uit te dragen.

In de lijn van de huiscultuur doet Le Figaro er tegenover de buitenwereld het zwijgen toe, maar individuele journalisten hebben anoniem van hun `grote' verontrusting blijk gegeven. Niet alleen koestert Dassault, burgemeester van Corbeil-Essonne, politieke ambities, ook is hij bevriend met president Jacques Chirac. Als fabrikant van militaire vliegtuigen is hij bovendien in hoge mate afhankelijk van de politieke macht. De tekenen zijn dan ook niet gunstig: de al eerder opgekochte streekkrant Le Républicain heeft hij dusdanig naar zijn hand gezet dat die al herdoopt is tot `Pravda de l'Essonne'.

,,Papa houdt van goed nieuws'', was de eenvoudige verklaring van zoon Olivier, parlementslid voor de regeringspartij UMP. Ook hij maakt deel uit van de raad van toezicht. Dagblad Libération verzuchtte: ,,En dat drie jaar voor de presidentiële verkiezingen.'' Dagblad Le Monde, net iets groter dan Le Figaro die een oplage heeft van 353.000 exemplaren, sloeg al eerder alarm. ,,Hoe zou Amerika reageren als The Washington Post werd opgekocht door de fabrikant van de F-16?'' zo vroeg de hoofdartikelschrijver zich dit voorjaar af.

Het antwoord op die retorische vraag bestaat vooralsnog uit onrust in de journalistieke wereld. Politici hebben zich, op een enkeling na, nog niet over de nieuwe machtsconcentratie uitgelaten. Van 'Brussel' hoefde Dassault slechts af te zien van La Vie Financière, omdat de groep met Le Journal des Finances al een titel in dezelfde branche bezit.

Alain-Gérard Slama, commentator van le Figaro, voorziet desgevraagd `geen problemen'. ,,Bij iedere overname ontstaat onrust. Er zal het een en ander aan het beheer gaan veranderen en dor hout zal gekapt worden. Erg is dat niet, integendeel.'' Een onderzoeker van het Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS) zei op de radio: ,,Kranten zijn altijd eigendom geweest van commerciële groepen, of het nu om wapenfabrikanten gaat of beleggingsmaatschappijen. Commerciële belangen spelen voor de onafhankelijke Sociéte Le Monde net zo goed. Daar is de eventuele redactionele manipulatie veel subtieler en daardoor gevaarlijker. Beïnvloeding van een Dassault zal onmiddellijk herleidbaar zijn.''