Het beeld

Een deel van het Berlijnse operapubliek neemt, blijkens een reportage in RTL Nieuws, aanstoot aan obscene taferelen in een opvoering van Mozarts Entführung aus dem Serail. Nu in een boek van Hans Schoots (Van Fanfare tot Spetters) de amusante geschiedenis wordt verteld van de pikante Nederlandse speelfilms van de jaren zeventig, verguisd door moraalridders van rechts en links, dringt de herinnering aan Oswalt Kolle zich op.

Die herinnering verdient beter dan de gisteren door het eerste Duitse net herhaalde televisiefilm Kolle: Ein Leben für Liebe und Sex (Susanne Zanke, 2002), maar de inmiddels 75-jarige Kolle, die volgens diverse bronnen sinds 1969 in Amsterdam woont en inmiddels de Nederlandse nationaliteit zou bezitten, was zelf redelijk te spreken over de `innerlijke waarheid' van deze biografische fictie.

De zoon van een bekende psychiater (Kiel, 1928) was niet, zoals ik altijd dacht, een doctor in de seksuologie, maar een journalist. Hij schreef een aantal voorlichtingsboeken en produceerde enkele bioscoopfilms die, ook in Nederland, buitengewoon veel succes hadden. Deine Frau, das unbekannte Wesen (1967) en Das Wunder der Liebe (1969) pasten in een typisch Duitse, tot de jaren twintig teruggaande traditie, van de Aufklärungsfilm. Het mes snijdt aan twee kanten: deskundigen, soms in witte jassen, doorbreken taboes om mensen te helpen zich te bevrijden, maar tegelijkertijd is het wetenschappelijke sausje ook een alibi om geld te verdienen aan voyeuristische driften. In de jaren zestig populariseerde Kolle seksuele vrijheden zoals dr. L. van Egeraat het massatoerisme en dr. L. de Jong de Tweede Wereldoorlog.

Ironie of absurde kolder zijn geschikte toonzettingen om nu over het slagveld van de seksuele revolutie te berichten, à la Milos Formans satire The People vs. Larry Flynt. Dat lukt de tv-film in een scène waarin de Duitse filmkeuring (FSK) confereert over het wel of niet toelaten van een penis in erectie, en een libertijnse oudere dame in woede schreeuwt: ,,Der Schwanz bleibt drin!'' Maar vaker verzandt het verhaal in driestuiverromantiek, over Kolle, zijn vrouw en vriendinnen, en de plotselinge ontdekking tijdens een triootje van zijn biseksualiteit.

Net als in Nederland films als Een vrouw als Eva en Spetters werd Kolle van twee kanten tegelijk aangevallen. Conservatieven noemden hem een `seksueel anarchist' en probeerden de films te laten verbieden. Een officier van justitie wilde Kolle arresteren, omdat hij in een interview, geïllustreerd met een foto van het hele gezin op een winderig naaktstrand, had gezegd geen bezwaar te koesteren tegen seks van zijn tienerdochter onder het ouderlijk dak. Aan de andere kant hoonden linkse radicalen Kolle als een `seksueeldemocraat', die vieze praatjes verkocht voor de spitsburger.

Nu liggen de tegenstellingen iets anders. In de serie Shock doc (Yorin) ging het gisteren over ontharing. Behalve een vrouw met een baard zagen we twee Britse jongens de stelling verdedigen dat vrouwen die zich niet scheren een typisch Europese aberratie vormen. Dan weten we eindelijk waar die Europese identiteit voor staat!

    • Hans Beerekamp