Duits voorbeeld

Het mooie van de Duitse ontwerpimmigratiewet is de positieve grondtoon die eruit spreekt. In die zin is het een voorbeeld voor Nederland waar het begrip `allochtoon' slechts negatieve associaties wekt. Duitsland heeft zichzelf uitgeroepen tot `migratieland' (de nieuwe politiek-correcte Duitse term Zuwanderung) en het doel van de wet is om immigranten meer aan de Duitse samenleving te laten bijdragen. Immigratie is er nu eenmaal, het gaat erom beter te sturen en eventueel af te remmen. Het wetsontwerp, dat waarschijnlijk nog voor het reces zal worden aangenomen, ziet immigranten niet als probleemcategorie, maar als arbeidspotentieel voor het ontvolkende Duitsland.

Na vier jaar bakkeleien tussen regering en oppositie zijn de ambities van de ontwerpwet bescheidener geworden dan aanvankelijk de bedoeling was. Het oorspronkelijke wetgevingsproject werd eind jaren negentig gestart door de commissie-Süssmuth, toen de Duitse industrie op haar hoogtepunt draaide en vrijwel niemand zich zorgen maakte om terreur door moslim-immigranten. De Duitse industrie kwam specialisten tekort en bondskanselier Schröder stelde in 2000 voor om werkvergunningen in te stellen naar het voorbeeld van de Amerikaanse green card. Sindsdien is de Duitse economie ingestort en leidde de aan een Hamburgse technische universiteit opgeleide moslim-terrorist Mohammed Atta de massaslachting van 11 september 2001. De hoge werkloosheid maakte arbeidsimmigratie weinig populair en de oppositie drong aan op meer maatregelen tegen potentiële terroristen.

Het eindresultaat versoepelt de arbeidsimmigratie voor hoogopgeleiden. Dat is terecht. De Duitse industrie en economische groei zijn afhankelijk van technische krachten en die zijn schaars, maar laagopgeleiden zijn er in overvloed. Via huwelijksimmigratie en gezinshereniging komen er zelfs veel laagopgeleide nieuwelingen bij en het is al een hele toer om hen aan het werk te krijgen. De geringe dynamiek van de Duitse en Europese arbeidsmarkt is nadelig voor immigranten. De gratis taal- en integratiecursussen die Duitsland aan immigranten oplegt, – op straffe van korting op de uitkering – zijn hard nodig, maar er moet daarna ook perspectief zijn op een werkend bestaan.

De verscherpte veiligheidsmaatregelen zijn op hun plaats. Immigranten die naar Duitsland komen om geweld te prediken, kunnen worden teruggestuurd. Op grond van veiligheidsonderzoek kunnen bepaalde immigranten worden geweigerd. Als gevaarlijke extremisten worden geweerd, verdienen andere moslim-immigranten meer vertrouwen dan ze nu krijgen. Het is goed dat immigratielanden eisen stellen aan nieuwkomers. Maar wie aan die eisen en aan andere burgerplichten voldoet, heeft na naturalisatie precies dezelfde rechten als alle andere burgers. Dan kunnen immigranten ook bijdragen aan de samenleving. Aan die gedachte moeten sommige autochtone Europeanen nog wennen.