Cheney mag documenten geheimhouden

De regering-Bush hoeft voorlopig niet de documenten openbaar te maken die in detail aangeven wie vice-president Cheney hebben geadviseerd over het energiebeleid. Het Supreme Court heeft de zaak naar lagere rechters terugverwezen.

De uitspraak betekent een opluchting voor president Bush en vice-president Cheney, die zeker in verkiezingstijd geen behoefte hebben zwart op wit aan te geven naar wie zij in 2001 vooral hebben geluisterd toen zijn hun Energie-nota vaststelden: volgens berichten van verschillende kanten vooral naar stemmen uit het bevriende bedrijfsleven.

Met name het najaar 2001 in een groot financieel schandaal failliet gegane energiebedrijf Enron en Halliburton, het in Irak bijzonder actieve olie-aannemingsbedrijf waar Cheney president-directeur was tot zijn benoeming als vice-president, zouden een prominente rol hebben gespeeld in de beleidsvorming.

Voor de eisers is de uitspraak teleurstellend, maar zowel de Sierra Club (milieu) als de conservatieve actiegroep Judicial Watch, zetten de strijd voort. Een lager Hof moet nu uitmaken welke stukken eventueel wel geopenbaard moeten worden. De regering kan na die beslissing weer in hoger beroep gaan. Een mogelijke nieuwe Supreme Court-zaak zal pas na de verkiezingen van 2 november tot een uitspraak leiden.

De zaak is van groot belang voor het openbaar bestuur in de VS. De regering-Bush heeft volgens academische waarnemers een grotere neiging tot geheimhouding dan veel voorgaande regeringen. Met name vice-president Cheney is er een actief voorstander van alles wat niet strikt openbaar moet zijn, geheim te houden.

Het Supreme Court gaf de regering met een meerderheid van zeven tegen twee stemmen niet helemaal haar zin. Maar het uitstel houdt deze geheimhoudingszaak wel buiten de campagnes. Alleen de rechters Ginsburg en Souter verzetten zich tegen de weigering van de regering stukken uit haar beleidsvoorbereiding over te leggen.

Tot de meerderheid behoorde rechter Scalia, die had geweigerd zich te verschonen van de zaak hoewel hij in januari op een particuliere eendenjacht was gegaan met onder meer vice-president Cheney. Die reis naar Louisiana viel enkele weken nadat het Hof had besloten de zaak te behandelen. Anders dan de Hoge Raad in Nederland kiest het Amerikaanse Hof een klein aantal zaken ter behandeling uit het ruime aanbod.

,,Als het redelijk is te veronderstellen dat dit Hof zo goedkoop kan worden gekocht, dan is dit land in grotere nood dan ik had gedacht'', schreef Scalia in een document van 21 pagina's waarin hij het verzoek van de Sierra Club om zich terug te trekken uit de zaak, naast zich neerlegde. De stem van Scalia was, gezien de stemverhouding, niet doorslaggevend.