Opnieuw een crisis in Litouwen

Vlak voor de tweede ronde van de presidentsverkiezingen is Litouwen in een nieuwe crisis gestort: de kantoren van vijf politieke partijen werden dinsdag bestormd door leden van een speciale anticorruptie-eenheid.

De partijen die dinsdag het doelwit van de Speciale Onderzoekdienst (STT) waren steunen in de presidentsverkiezingen van zondag alle de favoriete kandidaat, ex-president Valdas Adamkus. Deze leidt in de peilingen met een voorsprong van rond tien procent op zijn concurrente Kazimiera Prunskiene, ex-premier.

De inval in de partijkantoren geschiedde in opdracht van de chef van de STT, Valentinas Junokas. Deze staat bekend als een aanhanger van de vroegere president Rolandas Paksas, die eerder dit jaar door het parlement werd afgezet wegens schendingen van de grondwet door zijn banden met een maffiose Russische zakenman. Na dat schandaal, dat Litouwen een jaar in zijn greep heeft gehouden, moesten de Litouwers een nieuwe president kiezen. In Litouwen gaat iedereen er van uit dat de inval van de STT te maken heeft met het schandaal-Paksas, te meer omdat Prunskiene Paksas steunt en omdat alleen de partijen die Paksas hebben afgezet, doelwit waren van de invallen. ,,Dit is duidelijk een poging het Adamkus-kamp te compromitteren'', aldus een waarnemer. Ex-president Vytautas Landsbergis sprak van ,,een aanval op de staat'' door ,,een oostelijke staat'' – waarmee alleen Rusland kan zijn bedoeld.

De Litouwse justitie heeft de actie gerechtvaardigd met de beschuldiging dat vijf niet met name genoemde parlementariërs zich aan corruptie schuldig hebben gemaakt en stemmen wilden kopen.

De leider van de Litouwse kiescommissie sprak gisteren van ,,pre-electorale chaos'' die ,,twijfels wekt aan de legitimiteit van de verkiezingen''. ,,We kunnen rechtszaken verwachten. Dat is onvermijdelijk. Ik vraag me af of het electoraat in staat is kalm een besluit te nemen op wie te stemmen.'' Hij zei dat in een speciale zitting van het parlement. De Nationale Defensieraad, hoogste orgaan in Litouwen waar het de staatsveiligheid betreft, kwam gisteren ook in een speciale zitting bijeen. De raad bestaat uit de president, de premier en de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie. Arturas Paulauskas, de voorzitter van het parlement en interim-president tot zondag, maakte duidelijk te geloven in een politieke actie van de STT. ,,Het is of ze speciaal op deze verkiezingen hebben gewacht.'' Ook Adamkus, die zondag hoopt te worden gekozen, deed dat: ,,Noch ik, noch u, noch de bevolking is zo naïef om de politieke implicaties niet te begrijpen.''

De burgemeester van de hoofdstad Vilnius, Arturas Zuokas, voorzitter van een partij die Adamkus ondersteunt, droeg nog bij tot de politieke verwarring in Litouwen. Hij vluchtte dinsdag naar Polen, naar zijn zeggen om te voorkomen dat hij zou worden gearresteerd. Hij keerde gisteren terug – en werd niet opgepakt.