Groeibrief ontvangen als snoeibrief

De Groeibrief van minister Brinkhorst (Economische Zaken) leidt tot woedende reacties bij oppositie en bonden. Ook binnen het kabinet heerst onvrede over het stuk.

Hij was er al maanden geleden over begonnen. Toen dit voorjaar de contouren werden uitgezet voor een nieuwe bezuinigingsronde, wilde minister Laurens Jan Brinkhorst (Economische Zaken, D66) zo graag laten zien dat het kabinet niet alleen bezuinigt, maar de Nederlandse economie ook stimuleert. Niet alleen snoeien, ook groeien. De bewindsman, die zichzelf ook wel minister van Groei noemt, zag voor zijn departement een mooie taak weggelegd.

Maar de rest van de verantwoordelijke bewindslieden (premier Balkenende, en de ministers Zalm [Financiën, VVD] en De Geus [Sociale Zaken, CDA]) vreesden overkill. De hoeveelheid maatregelen die het kabinet wilde nemen zou al veel weerstand oproepen, en de voornaamste brengers van het slechte nieuws (Zalm en De Geus) aan de sociale partners waren bang dat nóg meer `maatregelen' de relatie tussen kabinet en werkgevers en werknemers alleen maar verder zou polariseren. Ze zegden Brinkhorst toe dat hij een eigen stuk mocht schrijven, maar gaven aan dat daar geen nieuws in mocht staan dat tot oververhitte vakbondsleiders mocht leiden. Een eerste concept-versie van de brief werd mede om die reden naar de prullenbak verwezen.

De Groeibrief, zoals het stuk van Brinkhorst uiteindelijk is gaan heten, werd afgelopen dinsdag in zijn huidige vorm voor het eerst in de sociaal-economische vierhoek besproken en lekte gisteren uit via radio en televisie. Die melden: Brinkhorst wil een soepeler ontslagregeling, hij wil dat we langer doorwerken en hij wil dat we meer werken. Het effect was ernaar: vakbondsvoorlieden Lodewijk de Waal (FNV) en Doekle Terpstra (CNV) en oppositiepartij PvdA stonden direct op hun achterste benen. ,,Iedereen bemoeit zich met ons'', zei Terpstra. ,,Het kabinet bezuinigt Nederland kapot'', zei PvdA'er Crone.

De reactie van bonden en oppositie wordt binnen het kabinet op zijn zachtst gezegd opmerkelijk gevonden. Juist omdat Brinkhorst van tevoren weinig ruimte had gekregen om zich `nieuwe' maatregelen toe te eigenen, is het waarschijnlijk meer de vorm dan de inhoud die tot woede leidt, denken bronnen rondom het kabinet. Brinkhorsts Groeibrief is vooral een ondersteuning van het bestaande beleid, zoals een ingewijde het zegt: ,,Het is een hele berg oude voorstellen en al bestaand beleid, maar dan voorzien van een nieuwe titel en een EZ-kaftje.''

Op de keper beschouwd klopt dat ook. Voorstellen om mensen langer door te laten werken worden met enige regelmaat gepresenteerd. In veel cao's bestaat nu al de mogelijkheid om 40 in plaats van 36 uur te werken. En ook het langer doorwerken na je 65-ste is al mogelijk: het kabinet zette eerder al een bonus op ambtenaren die niet met pensioen willen. En de ophef over een nieuwe ontslagregeling is prematuur. Brinkhorst kondigt slechts een onderzoek aan naar de ontslagprocedure, van concrete maatregelen is vooralsnog geen sprake.

De meest ingrijpende maatregel die Brinkhorst in zijn brief had wíllen opnemen haalde de eindstreep niet: een aanpassing van de lengte en de duur van de ww-uitkering. De Geus en Zalm vonden dat Brinkhorst daar niet over gaat. De aanpassing van de ww wordt nu doorgeschoven naar de onderhandelingen over de miljoenennota, eind van de zomer.

De impact van de als stimulerend bedoelde brief (`we kunnen het als we het maar met zijn allen willen') is precies tegenovergesteld aan Brinkhorsts bedoelingen. In plaats van extra vertrouwen te scheppen in het groeivermogen van Nederland, komen de toch al verziekte verhouding in de polder nog verder onder druk te staan. De groeibrief wordt door de sociale partners vooral gezien als de zoveelste snoeibrief.