Faust en Bovary samen in concert

Orkater en Mondriaan Kwartet verenigen in de voorstelling Over de duivel en de dood werken van drie Nederlandse componisten tot een `theatraal concert in drie delen'. Het theatrale deel bestaat uit een concertante uitvoering van Guus Janssens opera Faust's Licht (in de verkorte versie uit 1994) en de dramatische monoloog Bovary Chante, een nieuw werk van Klaas ten Holt. Kiss of Fire, een deel uit Chiel Meijerings The Girlsssss Collection (1999), dient als ouverture. Deze vurige, minimalistische compositie doet haar titel eer aan, en laat de luisteraar direct verlangen naar méér. Helaas is het maar een opmaat.

Faust's Licht van Guus Jansen werd al vaker uitgevoerd door het kwartet. Het heeft iets vreemds, om in een theater te kijken naar een concertant uitgevoerde opera, waarin de muziek optreedt als dramatische personage. De verteller, hier een wat ingetogen voorlezende Gijs Scholten van Aschat, heeft een prominente rol in deze voorstelling, eigenlijk een muzikaal geïllustreerde voorlezing.

Faust verkoopt ditmaal zijn ziel aan de duivel in ruil voor 'de eeuwige dag' - het kunstlicht. Zang en muziek illustreren de gedragingen van personages als `Natuurlijk Licht', `Kunstlicht', `Jongetje' of `Griet & Heleen', met de Janssen typerende combinatie van uitgebeendheid en humor. De leden van het kwartet laten zien hoe goed ze op elkaar zijn ingespeeld in de rondzingende lijnen van flageoletten (`natuurlijk licht') en de gonzende, zoemende variant hierop – het kunstlicht.

Bovary Chante is een monoloog die librettist Carel Alphenaar baseerde op de hoofdpersoon van Flauberts roman Madame Bovary (1857). Net als met Faust loopt het slecht af met deze dame die, achter de rug van haar saaie echtgenoot om, iets van de glamour van Meijerings girls probeert te bereiken. De muziek van Kees ten Holt doet door het gebruik van cymbalon (hakkebord) en oosterse toonladders zeer oriëntaals aan, iets waar de tekst geen aanleiding voor lijkt te geven. In zijn behandeling van het strijkkwartet staat Ten Holt dicht bij Janssen: veel ijle flageoletten, quasi-tonale inzetten en een dunne, gefragmenteerde textuur.

McFadden zet in Faust's Licht de klagerige uithalen af en toe iets té dik aan, maar in Bovary Chante schittert zij werkelijk. Dit werk werd op het laatste moment naar het eind van de voorstelling verplaatst, en terecht: vooral de slotscène, waarin Madame Bovary bezwijkt aan een overdosis arsenicum, is zowel muzikaal als qua uitvoering van een werkelijk ontroerende schoonheid.

Voorstelling: Over de duivel en de dood door het Mondriaan Kwartet i.s.m. Orkater. Met Claron McFadden (sopraan), Gijs Scholten van Aschat (verteller) en Michiel Weidner (cymbalon). Gezien: 21/6 Nieuwe de la Mar Theater Amsterdam. Herh. 27, 28/6. Inl. 020 5305302.