Shell bevindt zich in structurele neergang

Shell is de laatste tien jaar in een structurele neergang terechtgekomen. Dat staat in interne documenten van de onderneming. In een discussienota is eind vorig jaar zelfs gesteld dat Shell over vijf jaar ,,in zijn huidige vorm niet meer bestaat''.

In een ander intern stuk, een Powerpoint-presentatie, is vorig jaar opgesomd dat Shell de laatste tien jaar op alle belangrijke punten achterop is geraakt bij het Amerikaanse ExxonMobil, de belangrijkste concurrent. ,,Exxon geeft het tempo aan, Shell volgt soms'', aldus de presentatie.

Volgens een ex-productietechnoloog van Shell zijn vanaf medio jaren negentig olie- en gasreserves geboekt die niet bestonden. Hij zegt dit met eigen ogen te hebben waargenomen in Argentinië en Oman. Waarschuwingen voor overtreding van de regels van de Amerikaanse beurswaakhond SEC zijn al sinds januari 2002 gedaan door extern reserves-accountant Anton Barendregt. Dit blijkt uit onderzoek van deze krant.

De Koninklijke/Shell Groep kwam dit voorjaar negatief in het nieuws toen het Brits-Nederlandse olieconcern in enkele stappen 23 procent van zijn `bewezen' olie- en gasreserves moest schrappen. Drie topmanagers verloren hun functie, onder wie de groepsvoorzitter Sir Philip Watts.

Blijkens de naar deze krant gelekte interne documenten meent medewerker Aidan McKay dat Shell een structurele neergang doormaakt. McKay had tussen 1999 en 2003 een strategische functie in het hart van Shell, bij EP (Exploratie en Productie), de divisie die olie zoekt en produceert. In die baan was hij lid van de interne werkgroep die in 2000 al waarschuwde voor een ,,cyclus van te grote beloften en tegenvallende prestaties''. In de affaire van de reserves van dit voorjaar werd die waarschuwing bewaarheid. McKay weigert commentaar en is inmiddels Shell-manager in New Orleans.

In de zaak van de reserves blijkt extern toezichthouder Barendregt veel uitvoeriger en actiever te hebben gewaarschuwd dan tot nu toe door Shell is bekendgemaakt. Externe onderzoekers van het Amerikaanse advocatenkantoor Davis Polk & Wardwell concludeerden eerder dat Barendregt alleen ,,incidenteel'' optrad tegen mogelijk incorrecte boekingen van reserves.

Maar uit minimaal vijf interne rapporten van Barendregt blijkt dat hij vanaf januari 2002 waarschuwingen heeft gegeven. Barendregt wordt hierover deze week verhoord door de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC en weigert commentaar.

Accountants- en adviesbureau KPMG blijkt Shell al sinds 1999 te hebben gewaarschuwd voor onderdelen van de manier waarop het olieconcern zijn olie- en gasreserves boekte. Shell wilde vanmorgen niet op vragen van deze krant over de interne stukken en de waarschuwingen van Barendregt en KPMG ingaan.

Shell in crisispagina 17

WWW.NRC.NLdossier Shell

    • Tom-Jan Meeus
    • Heleen de Graaf