Polen moet oorlogsleed vergoeden

De Poolse staat moet naar schatting 80.000 van zijn onderdanen compenseren voor het verlies van eigendommen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dit volgt uit een uitspraak, gisteren, van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg.

Na de oorlog verloor Polen in het oosten gebieden aan de toenmalige Sovjet-Unie (tegenwoordig Oekraïne, Wit-Rusland en Litouwen). Volgens een wet uit 1946 hadden de meer dan 1,2 miljoen uit het oosten verdreven Polen recht op compensatie, in de vorm van gelijksoortige eigendommen, maar de uitvoering van de regeling is nooit goed ter hand genomen.

De zaak in Straatsburg was aangespannen door de 60-jarige Jerzy Broniowski, de kleinzoon van een inwoonster van het vroeger Poolse Lwów, tegenwoordig de Oekraïense stad Lviv (Lvov). Broniowski eist een schadevergoeding van 390.000 zloty (ruim 85.000 euro). Het Europese hof noemt geen bedrag, maar heeft bepaald dat de Poolse staat en Broniowski binnen zes maanden een regeling moeten treffen. Broniowski kan in plaats van geld ook staatseigendommen krijgen, of een combinatie daarvan. Hij krijgt de proceskosten van omgerekend 12.000 euro vergoed.

De zeventien rechters van het Hof oordeelden unaniem. Op dit moment lopen nog 167 gelijksoortige zaken in Straatsburg en honderden nieuwe claims worden verwacht. De Poolse staat zegt dat hij onvoldoende land bezit om de verzoeken tot compensatie te honoreren. Volgens een op 1 januari aangenomen wet is de staat ook niet langer verplicht om compensatie te betalen en kunnen claims die wel worden gehonoreerd maximaal 50.000 zloty (10.900 euro) bedragen. Volgens het Hof in Straatsburg is die wet in strijd met de Europese Conventie voor de Rechten van de Mens.

De naoorlogse grenzen van Polen werd door de geallieerde grootmachten – de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en de Sovjet-Unie – tijdens de conferenties van Jalta en Potsdam vastgelegd. Ter compensatie voor het verlies van de oostelijke gebieden kreeg Polen in het westen en in het noorden (Oost-Pruisen) gebiedsdelen van het verslagen Duitsland.

De meeste verdrevenen uit Oost-Polen werden overgeplaatst naar die nieuwe, `Duitse' gebieden, vanwaar de oorspronkelijke bevolking in westelijke richting was verdreven.

De emoties in Polen en Duitsland over deze westelijke gebieden zijn de afgelopen jaren hoog opgelopen, omdat nazaten van verdreven Duitsers hun vroegere eigendommen nu terugclaimen.