Palestijnen vast in `Catch 22'

De betonmortelwagens in de nederzettingen zouden stilgezet worden. Maar van uitvoering van deze beloftes van premier Sharon aan de VS is niets te merken.

Mustafa Bargouti staat midden tussen omgehakte olijfbomen en omvergeduwde stenen muurtjes. Langs de oostelijke rand van het hogergelegen Ariel, een grote verstedelijkte nederzetting in het hart van de Westoever, patrouilleren Israëlische commando's. Zij bewaken met verveelde gezichten en machinegeweren in schouderpositie het geëgaliseerde parcours van het veiligheidshek in aanbouw.

,,Hier, midden in Palestina, het land dat de christenen en de joden Judea en Samaria noemen, heb je eerst tijdelijke feiten, dan onomkeerbare feiten en vervolgens een nieuwe realiteit, waar wij ons volgens president Bush bij moeten neerleggen. Dat is het vaste patroon, het ritme van onze geschiedenis met de Israëliërs'', zegt Bargouti, streekarts en voorzitter van het Palestijns Nationaal Initiatief, een organisatie die het juridische verzet tegen de aanleg van ,,de muur'' bundelt. Hij wijst naar de bouwvakkers, de hijskranen en drilboormachines in de verte, die in het snel groeiende Ariel een nieuwe wijk doen oprijzen.

Sinds een week slechten bulldozers ten zuiden en ten oosten van deze kleine stad het traject voor het veiligheidshek. Het plan is in de loop van 2005 de op een na grootste nederzetting (24.000 inwoners) op de Westelijke Jordaanoever plus een aantal kleinere nederzettingen bij Israël te voegen. Volgens het hoofd van het militaire bouwproject kolonel Netzah Mashiah in Tel Aviv gaat het om de annexatie van 150 vierkante kilometer Westoever-land. Mashiah citeert zijn chef, minister van Defensie Mofaz, die gisteren zei dat door het hek het aantal aanslagen en pogingen daartoe met 75 procent is gedaald.

Niettemin, slecht nieuws voor de bewoners van het nabij gelegen dorp Iskaka en het stadje Salfit. De afgelopen dagen hebben de boeren onder hen onteigeningsbevelen mogen ophalen in het regionaal bestuurscentrum. In de even arme dorpen ten noorden van Ariel worden deze en volgende week de onteigeningsbevelen verspreid.

,,We kunnen binnen zeven dagen in beroep gaan in Jeruzalem'', vertelt Achmed Mahmoud, een 27-jarige boerenzoon uit Iskaka, ,,maar we krijgen van het leger geen toestemming om de checkpoints te passeren.'' Het is een alledaagse Catch-22-situatie. De eigenaren van de grond hebben dikwijls de juiste identiteitspapieren niet om de 30 kilometer lange tocht naar de Jeruzalemse bureaucratie te maken. En een man als Achmed Mahmoud maakt gezien zijn leeftijd – hij valt in de als riskant gekwalificeerde leeftijdsgroep van 15 tot 35 jaar – geen schijn van kans op welwillendheid bij de checkpoints. Mahmoud is waarschijnlijk zijn land van anderhalve hectare voorgoed kwijt. ,,In het document staat de onteigening tijdelijk is en dat in 2007 er een definitieve beslissing wordt genomen. Maar iedereen beseft dat we ons land nooit terugkrijgen.''

Hij komt in aanmerking voor compensatie, maar ook daar moet hij voor naar Jerzualem. Opnieuw Catch-22. ,,Ik wil helemaal geen vergoeding. Ik wil het land houden dat ik heb gekregen van mijn vader en hij weer van zijn grootvader. Het is mijn bestaan, mijn inkomen. Wat moet ik anders doen. Er is geen werk en waar wel werk is, in Israël, mag ik niet komen.''

Door de geplande loop van het traject van het veiligheidshek rondom Ariel wordt het verkeer van en naar tientallen Palestijnse dorpen bemoeilijkt, zo niet onmogelijk gemaakt. Middelbare scholen, ziekhuizen en begraafplaatsen worden nog lastiger bereikbaar. Alle kleine, kronkelde wegen naar Ramallah, Nablus en Jeruzalem zijn met grote rotsblokken en zandhopen geblokkeerd.

Israëlische media meldden dat de regering aan de Verenigde Staten een lijst van 40 wegblokkades heeft overhandigd ,,die zijn opgeheven om het leven van de Palestijnen'' te verlichten. Daar is in Iskaka en Salfit niets van te merken. Bargouti: ,,Er is een sprookjesachtige diplomatieke werkelijkheid op ambassades en in Amerikaanse en Europese hoofdsteden en er is een alledaagse Palestijnse en Israëlische werkelijkheid.''

De organisatie van Bargouti demonstreert vrijwel dagelijks langs het tracé van het hek, tragisch-futiele vormen van verzet van bejaarde boeren, groepen vrouwen en kinderen, waar in korte tijd 143 mensen bij gewond zijn geraakt. Ariel en het hek zijn feiten, die niet worden teruggedraaid. Ook niet na hernieuwde protesten van de Amerikaanse ambassadeur in Israël, Dan Kurtzner. Premier Sharon beloofde president Bush dat de muur bij Ariel niet aangelegd zou worden om vervolgens tijdens een kabinetscrisis over het Gaza-plan Likud-minister Netanyahu binnenboord te houden met de toezegging dat Ariel door het veiligheidshek bij Israël zal worden getrokken. Die belofte aan Netanyahu wordt nu in gezwind tempo uitgevoerd.

De weg terug naar Jeruzalem voert langs de ingang van Ariel. Met grote borden prijzen projectontwikkelaars nieuwe huizen en appartementen aan in ,,een veilig stukje Israël''. Voor jonge starters op de overspannen woningmarkt in Tel Aviv en Jeruzalem zijn de aanbiedingen van de gloednieuwe roomkleurige maisonnettes en ruime, luxueuze appartementen zeer aanlokkelijk. ,,Een riskante belegging? Welnee, dit is het Land van Israël. Deze gebieden worden nooit meer teruggegeven. Dat heeft Sharon nu geregeld met president Bush. Dit is de nieuwe realiteit. En het is hier veiliger en schoner dan in Jeruzalem of Tel Aviv'', zegt burgemeester Nachman van Ariel. Vooral door de dynamiek van de Israëlische woningmarkt stijgt het aantal bewoners van nederzettingen (220.000 in 2003) op de Westoever met 10.000 per jaar. Het veiligheidshek, op sommige stukken een muur, versterkt die trend.

Sharon beloofde ook kleine, provisorische nederzettingen te ontmantelen. ,,Kijk daar, daar en daar'', wijst Bargouti naar de gehuchten met chalet-achtige huizen en caravans langs de weg van Nablus naar Jeruzalem. Iedere poging tot ontruiming van de regering is tot nu toe vast gelopen in juridische procedures bij de Hoge Raad. ,,Ontruimen en evacueren zijn abstracties, de muur bouwen en nederzettingen uitbreiden bepalen de concrete werkelijkheid'', zegt de arts, die wijst op de dubbele betekenis van het woord ,,concrete'': tastbaar en beton.

Veiligheid is het sleutelwoord, waarmee de Israëlische regering de aanleg van het hek bij Ariel en de muur bij de Arabische wijken van Jeruzalem, zoals Al-Ram, verdedigt. Recente kritiek van de Amerikaanse ambassadeur, die Sharon verwijt zich niet aan zijn beloftes te houden, wordt gepareerd met het argument dat door de combinatie van een harde aanpak van de Palestijnse militante organisaties én versterking van de nederzettingen het aantal terroristische aanslagen met 75 procent is gedaald. Minister Mofaz van Defensie sprak dinsdag zelfs van ,,een nieuwe trend'' en ,,afnemende terreur''. Hier en daar wordt al gesproken over het einde van de intifadah. ,,Onzin, wij de Palestijnen zullen de nieuwe realiteit nooit accepteren, ook al doen Amerika en Europa dat wel. De intifadah gaat door'', denkt Bargouti.