Michael Gambon

Als professor Thomas speelt hij in `Sylvia' de laatste die dichteres Sylvia Plath nog in leven zag. Als professor Perkamentus wordt Michael Gambon pas echt beroemd.

Hoeveel mensen zouden in de gaten hebben dat professor Perkamentus in Harry Potter and the Prisoner of Azkaban niet meer helemaal precies de Albus Perkamentus is die hij in Harry's vorige schooljaar nog was? Nou komt dat in de boeken over de tovenaarsleerling wel vaker voor, dat leraren opeens van gedaante verwisselen of de plaats van iemand anders innemen. Maar Michael Gambon lijkt wel erg goed op de Perkamentus van de ruim een jaar geleden overleden Richard Harris.

Wie de carrière van de op 19 oktober 1940 in Dublin geboren acteur een beetje gevolgd heeft, ontkomt er niet aan om even zijn wenkbrauwen op te trekken bij de gedachte aan Gambon in alwetend, veelbegrijpend magiërgewaad. Michael Gambon? Dat was toch de hallucinerende psoriasispatiënt Philip E. Marlow in de tv-serie The Singing Detective uit 1986, ruim twintig jaar na zijn theaterdebuut zijn doorbraak in de wereld van de bewegende beelden? ,,Theateracteurs worden gedoogd'', zegt hij nog steeds graag, ,,je moet een filmster zijn om beroemd te worden.'' Dat werd hij dan ook, na wat ook al lang niet meer zijn eerste filmrol was, in The Cook the Thief his Wife & her Lover (1989) van Peter Greenaway. Hij was de dief uit de titel, een sadistische gangsterbaas in een gewelddadige visuele orgie.

Soms lijkt het net alsof je Michael Gambon al in veel meer films hebt zien spelen dan hij echt deed. Hij was Maigret in een televisieserie over de Franse inspecteur uit 1991 en maakte alle Franse acteurs overbodig. Je ziet hem voorbij komen in de western Open Range (2003) van Kevin Costner als wrede grootgrondbezitter en je vraagt je af wanneer je hem nog meer een grootgrondbezitter hebt zien spelen. Niet zo vaak overigens, want ondanks zijn paar dozijn film- en televisierollen, speelde Gambon in het Londense National Theatre. Maar toch. Hij is een tabaksfabrikant in The Insider (1999) en opeens snap je alles over macht en corruptie. Hij duikt op in Tim Burtons Sleepy Hollow (1999) en plots wordt die wonderlijke avonturenfilm heel vertrouwd. Maar je kunt Gambon ook gerust verwarren met een van die andere character actors met een bekakt Brits accent.

Misschien komt het omdat Gambon als toneelspeler in de film tot bijrollen gedoemd is. Hoe anders was het geweest als hij inderdaad George Lazenbys opvolger als James Bond was geweest. Hoewel het niet zkeer is dat hij daarover echt ooit een gesprek gevoerd heeft met Cubby en Albert Broccoli? Als er een ding zeker is over Michael Gambon, dan is het dat hij zijn privéleven verschanst achter de prachtigste fabels en verzinsels. Volgens Alan Ayckbourn, in wiens toneelstukken Gambon zijn loopbaan begon, is hij een van die acteurs die je pas leert kennen als hij op het toneel staat. ,,Als ik niet toneelspeel, besta ik niet echt'', parafraseerde Gambon zelf collega Paul Schofield.