Loodsen lopen binnen

De overheid wil van het prepensioen af – behalve voor degenen die met de overheid zelf te maken hebben. Om plaats te maken voor jongeren stuurt de overheid ambtenaren met vervroegd pensioen. Deze week maakte het ministerie van Verkeer en Waterstaat bekend dat de geprivatiseerde loodsen tot 2019 hun monopolie mogen houden om ze in staat te stellen een verplicht prepensioen op hun vijfenvijftigste te financieren. Dat prepensioen moet van een omslagstelsel naar een kapitaaldekking. Daarmee is 238 miljoen euro gemoeid voor 520 loodsen en ondersteunend personeel. Met andere woorden: de loodsen lopen binnen. Niets weerhoudt hen om freelance door te werken met hun vorstelijke pensioen erbij. Dan voldoen ze nog enigszins aan hun verplichting om tot op hogere leeftijd door te gaan, al is het dan met extra kosten voor de havens en de schepen die gebruikmaken van de loodsdiensten.

De privatisering van het loodswezen is een van de eerste en meest onbezonnen privatiseringen uit de wilde jaren tachtig. Van marktwerking is geen sprake. Het bedrijfsleven en de overheid ondervinden er juist schade van. Een overheidsmonopolie met wettelijke taken werd zomaar omgezet in een commercieel monopolie. De loodsen slaagden erin om efficiënter en beter te werken, maar in plaats van het voordeel door te geven aan de klanten, staken ze het grotendeels in eigen zak. Volgens de Rekenkamer maakte de overheid door de privatisering 54 miljoen meer kosten dan wanneer het loodswezen in publieke handen was gebleven. Een groter aantal schepen dan voorheen kreeg een loodsplicht opgelegd, waarbij sommige reders het financieel niet langer redden.

Er wordt nog onderhandeld over de vraag of het loodswezen de kosten van duurdere havens als Harlingen en Delfzijl op Rotterdam mag afwentelen. Maar de vraag zou eigenlijk moeten zijn of loodsen hun hoge prepensioenen op alle gebruikers mogen afwentelen. De bedoeling is dat de Vervoerkamer van de Nederlandse Mededingingsautoriteit de bedrijfsvoering moet inspecteren, efficiencymaatregelen moet opleggen en de loodstarieven moet vaststellen. Ook zouden uiteindelijk kleine schepen minder gebruik hoeven te maken van loodsen. Het zal nog een hele juridische hijs zijn om de loodsen tot soepeler optreden te bewegen. Het verleden belooft weinig goeds, want tot nu toe hebben de loodsen in vrijwel alles hun zin gekregen.