Liefde in plaats van propaganda

De verbazing in de Verenigde Staten was groot toen in 1986 een onbekende man uit New York een Russische volksheld werd. Die man heette Joseph Mauri en was van de straat geplukt door de Russische Amerika-correspondent Iona Andronov. Mauri was uit zijn huis gezet en Andronov zag een verhaal.

Dat werd opgepikt door de Sovjet-geheime dienst, de KGB, die in het verhaal van de dak- en werkloze Mauri een mooi voorbeeld zag van het kwalijke bijprodukt van het falende kapitalisme. Er kwam een documentaire met Mauri in de hoofdrol, een uitnodiging voor een rondreis door de Sovjet-Unie en een ontmoeting met toenmalig president Andrej Gromyko.

De Amerikaanse pers had toen al ontdekt dat Mauri helemaal niet dak- of werkloos was en zelfs een baantje had in de postkamer van The New York Times. Maar veel stof had het niet doen opwaaien.

Al die tijd bleef het stil rond Mauri en de hele kwestie was in vergetelheid geraakt als het Amerikaanse blad Time niet op het spoor van Mauri was gekomen. En wat blijkt: de Amerikaanse held van de Sovjet-propaganda was destijds niet uit frustratie of bewondering op de uitnodiging van de Sovjet-Unie ingegaan, maar uit liefde. ,,Ik wist dat ze me gebruikten'', zegt de inmiddels 72-jarige Mauri tegenover Time, ,,maar ik gebruikte hen ook.'' Want Mauri zag zijn reis naar de Sovjet-Unie als een kans zijn oude liefde Anna Goloebkova op te sporen. Haar had hij in 1964 op 32-jarige leeftijd tijdens een reisje naar de Zwarte Zee ontmoet. Het was liefde op het eerste gezicht, maar het politieke klimaat van toen stond een gezamelijke toekomst in de weg. Toen hij haar in 1986 na 22 jaar met behulp van journalist Andronov, aan wie hij alles had opgebiecht, terugvond, was ze een arme verbitterde vrouw geworden met een scheiding achter de rug. Mauri besloot haar ieder jaar op te zoeken, totdat ze in 1999 aan kanker overleed.