Kamerleden houden nog niet van terugkijken

De Tweede Kamer hield gisteren voor het eerst een afzonderlijk debat over Verantwoordingsdag. Het kwam nog niet uit de verf. Volgend jaar wordt het beter én politieker.

Het was, zoals GroenLinkser Kees Vendrik het zei, ,,een beetje een verplicht nummer''. Het zogenoemde verantwoordingsdebat over het Financieel Jaarverslag van het Rijk over 2003, gisteren in de Tweede Kamer, is meer ,,een vervelend obstakel dat de normale gang van zaken in de weg staat'', aldus Vendrik. Volgens VVD'er Stef Blok zou het ,,het hoogtepunt van het parlementaire jaar'' moeten zijn, maar dat is het nog lang niet. De in totaal 9,7 kilo papier die de departementen over de Kamer hadden uitgestort bevat nauwelijks munitie voor een politiek debat, zo oordeelde Agnes Kant (SP). Het debat is te bureaucratisch, hetgeen ChristenUnie-voorman André Rouvoet deed verzuchten dat ,,de Tweede Kamer niet moet verworden tot een Tweede Rekenkamer''.

Gisteren was het voor het eerst dat de Tweede Kamer apart een debat hield over de departementale jaarverslagen en de bijbehorende rapporten van de Algemene Rekenkamer. Sinds 1999 heeft de Kamer zich ten doel gesteld iedere derde woensdag in mei een tegenhanger van prinsjesdag te houden, de Verantwoordingsdag. Niet alleen kijken naar de plannen voor de toekomst, maar ook naar de resultaten van plannen uit het verleden. In voorgaande jaren werd het verantwoordingsdebat samen met het debat over de Voorjaarsnota gehouden. Daarbij overtrof de aandacht voor de plannen voor het volgend begrotingsjaar die voor de resultaten over het voorgaande jaar steevast. Dit jaar had de Kamer tot tevredenheid van verantwoordelijk minister Zalm (Financiën, VVD) besloten de twee debatten los te knippen. Deze week terugkijken, volgende week vooruit. Zalm had op de derde woensdag in mei zelf al opgeroepen om het debat politieker te maken.

Niet dat dat nu direct tot een inhoudelijk debat over de jaarverslagen leidde. De afgelopen weken hadden de vakministers in overleg met de commissies uit de Kamer al min of meer verantwoording afgelegd over hun eigen begrotingen. Bij dit overleg waren soms maar enkele Kamerleden aanwezig. Bij Defensie (waar fouten geconstateerd waren in het wapen- en munitiebeheer) en bij Onderwijs (waar onregelmatigheden bij de betaling van hoge ambtenaren aan het licht kwamen) waren wel stevige debatten. Hier kostte het de bewindslieden moeite de Kamer uit te leggen wat er precies aan de hand was. Bij Defensie bleek het vooral een administratieve kwestie te betreffen, Onderwijs laat onderzoeken hoe de betalingen aan de ambtelijke top geregeld zijn.

Voor Zalm restte slechts de onvrede die de Kamer heeft met de verantwoording zelf. Met name VVD'er Blok wil het vanaf volgend jaar allemaal anders gaan doen, zei hij. Hij stelde daarom, met steun van onder meer CDA en PvdA, voor volgend jaar het voltallige kabinet naar de Kamer te roepen om zich te verantwoorden.

De Kamer verzocht Zalm om de stapels papier volgend jaar in elk geval tot de helft te beperken, maar wilde tegelijkertijd meer gedetailleerde informatie over onder meer ambtenarensalarissen en belastinguitgaven. Zalm zegde toe dat de salarissen van ambtenaren die meer verdienen dan de minister-president openbaar worden gemaakt. Een Kamermeerderheid wilde ook de salarissen van bestuurders van `op afstand geplaatste' overheidsdiensten openbaar worden. Zalm zei daar niet negatief tegenover te staan, maar verwees door naar zijn collega Remkes (Binnenlandse Zaken) die daar over gaat.

Zalm zei zijn best te doen de vakdepartementen minder papier en toch meer resultaten te laten presenteren. Volgend jaar zullen niet de financieel specialisten, maar de fractievoorzitters het verantwoordingsdebat voeren, waarmee Verantwoordingsdag in elk geval op het oog meer politiek gewicht krijgt.