Het Beeld

In aflevering veertig van het dagelijkse cultuur- en mediamagazine TV3 gebeurde het ineens. Presentator Matthijs van Nieuwkerk zat er zelf een beetje beduusd naar te kijken. Het houterige, oorspronkelijk van onder tot boven platgeformatteerde NPS-programma kreeg zomaar vleugels en koos een paar magische seconden het luchtruim.

Daar moet hard aan gewerkt zijn. Van alle aangetrokken flutmedewerkers zijn er weinig meer over, en de enige redacteur die nog reportages maakt, Arjan Vlakveld, weet een redelijk resultaat te bereiken in de hem toegewezen minuutjes. De keuze van de gasten wordt zinniger, vaak in doordachte combinaties van `hoge' en `lage' cultuur. De confrontatie van rockzangeres Sarah Bettens met mezzosopraan Margreet van Reissen werkte vrijdag beter dan die op maandag tussen rapper Ali B en dichteres Maria Barnas, al zat daar ook potentie in, toen ze met elkaar over taal wilden gaan spreken. Het verschil tussen beide uitzendingen zit vooral in de presentator. Matthijs van Nieuwkerk heeft antennes voor wat er tussen mensen gebeurt en durft het stramien los te laten als het programma begint te ademen; de nog steeds bloedonzekere Hadassah de Boer voelt die spanning veel minder goed aan en grijpt vaak terug op wat media-expert van TV3 Cornald Maas in een ander verband gisteren beschreef als `draaiboeken en keurige vragenlijstjes'.

Maas en Van Nieuwkerks gast Martin Šimek mochten gisteren honderduit praten, over Šimeks komende interviewprogramma met olympische sporters en over een VPRO-programma, Recordings, dat Maas terecht de hemel inprees. Šimek moet je laten razen, en dan komt er, tussen alle overdrijving en gekoketteer, soms iets heel moois uit. ,,Ga door'', zei Van Nieuwkerk alleen maar na Šimeks zevende bijzin, en toen gebeurde het. Na een fragment uit Recordings waarin een Tsjechische jonge vrouw over de liefde zingt, alleen op de achterbank van een tourbus in Didam, bekende Šimek, zonder haar lichaam of haar gezicht goed te hebben kunnen zien, met haar te willen vrijen.

Wat mij betreft representeert de schaamteloze en barokke Šimek een vorm van zuiverheid die je niet veel tegenkomt op televisie. De puurheid van Recordings lijkt uit tegengestelde richting afkomstig te zijn, die van soberheid en eenvoud, maar is wel verwant. In acht programma's van een kwartier registreerden Arno Kranenborg (camera) en Eric Velthuis (geluid) mensen die een oud lied zingen, met een persoonlijke betekenis. De meesten komen uit verre landen, en zingen van weemoed en verlangen, net als in hun eerdere documentaire Lied van verdriet. Maar er komen ook stokoude Achterhoekers en Zeeuwen in voor. Het beeld is statisch en simpel, evenals de presentatie van digitaal weergegeven feitelijkheden als taal, titel, naam, geboortejaar en locatie. De Afghaan Jawid Fayumzadah, stadswacht te Arnhem, zingt in het Dari over zijn moeder. Op de geluidsband gaat het leven op het politiebureau door. Schitterende televisie is het, zonder ijdelheid of marktoverwegingen, recht uit het hart van zangers en makers naar het hart van de kijker.