Snoeien in het subsidiewoud

Bedrijven vinden subsidieregelingen vaak veel te ingewikkeld. De Tweede Kamer wil dat minister Brinkhorst (EZ) orde op zaken stelt. ,,Veel bedrijven worden niet bereikt.''

Het leek niet meer fout te kunnen gaan met de subsidieaanvraag van Maser Engineering. Het Enschedese high-tech bedrijf had een testmethode ontwikkeld voor ruimtevaarttoepassingen van micro-chips, en daarvoor subsidie aangevraagd bij het ministerie van Economische Zaken. ,,Dat ziet er goed uit'', was de conclusie van het ministerie toen het de subsidieaanvraag, inclusief financiële verantwoording, had beoordeeld. Twee ambtenaren kwamen naar Enschede om de laatste details te bespreken.

Daarna volgde de domper. De twee ambtenaren kwamen op basis van een nieuwe berekening tot de conclusie dat Maser Engineering te veel aan het product verdiende, en bij nader inzien niet voor subsidie in aanmerking kwam. ,,Die voorwaarden stonden nergens in de subsidieaanvraag vermeld'', zegt directeur K. Reverberg. ,,De ambtenaren betreurden het, maar konden er verder niets aan veranderen.'' Het bedrijf, dat veel tijd had besteed aan de subsidieaanvraag, kon fluiten naar de 80.000 euro subsidie.

Het probleem is bekend bij MKB-Nederland. Over de dienstverlening van SenterNovem, het agentschap van Economische Zaken dat subsidies verstrekt, heeft men weinig te klagen. Maar het woud aan subsidieregelingen, daar zou wel eens in gesnoeid kunnen worden. ,,Gewone ondernemers raken de weg volkomen kwijt'', zegt T. Ravesloot, secretaris technologiebeleid bij MKB. ,,Het aanvragen van een subsidie is werk voor specialisten geworden, en zelfs voor hen is het nog een hele klus.''

Het grootste probleem is dat de `fine tuning' is doorgeslagen, meent Ravesloot. ,,Er zijn zo veel subsidieregelingen en de eisen zijn vaak zo specifiek, dat het overzicht geheel verloren gaat. Bovendien wordr om de haverklap van naam veranderd. De subsidie voor research ICS-KIS heet sinds kort opeens BSIK.''

Het gevolg van de onoverzichtelijkheid is volgens Ravesloot dat voornamelijk grote bedrijven de subsidies binnenhalen. ,,Ik hoor van SenterNovem ook dat ze steeds met dezelfde bedrijven werken. Blijkbaar weten ze veel ondernemers nog niet goed te bereiken.''

Als er in het woud van subsidieregelingen moet worden gesnoeid, wil het PvdA-Kamerlid Van Dam de heggeschaar wel aanreiken. Of beter gezegd, een motorzaag. Hij wil voor 272,8 miljoen euro aan subsidies schrappen, en het geld ervan gebruiken voor fiscale aftrekposten. Daarmee zou de subsidie als stimuleringsmiddel grotendeels verdwijnen, want nu al bestaat meer dan de helft uit fiscale regelingen. Op zijn zwarte lijst staan onder andere de Innovatiesubsidie Samenwerkingsprojecten (95 miljoen euro), de Programmatische Samenwerking (50 miljoen), de exportbevordering PESP (11,1 miljoen) en de exportbevordering PSB (7,3 miljoen). Een door Van Dam ingediende motie, die minister Brinkhorst oproept om alle subsidieregelingen kritisch tegen het licht te houden en desnoods af te schaffen, kreeg steun van een ruime Kamermeerderheid.

Belastingaftrek biedt veel voordelen, zegt Van Dam. ,,Het is veel eenvoudiger dan het indienen van een subsidieaanvraag en het biedt ondernemingen meer zekerheid.''

Het VVD-Kamerlid Van Egerschot is het hiermee eens. ,,Bij fiscale aftrek is duidelijk of je ervoor in aanmerking komt, terwijl je van een subsidie altijd nog maar moet afwachten of je hem krijgt.'' Bovendien verwacht Van Dam dat er zo'n 45 miljoen euro kan worden bespaard op de uitvoeringskosten, want het beoordelen van subsidies is tijdrovend werk.

Minder subsidieregelingen en ,,een paar krachtige, duidelijke regelingen'' behouden. Dat vindt Ravesloot van MKB-Nederland nou een goed idee. Maar of `fiscaliseren' verstandig is, betwijfelt hij. ,,Dat betekent dat twee ministeries zich ermee gaan bezighouden, Economische Zaken en Financiën. Als die twee het oneens zijn, ben je als ondernemer nog verder van huis.''

Slechte samenwerking tussen ministeries kan een probleem zijn, erkent Van Dam. ,,De samenwerking tussen Financiën en Economische Zaken (EZ) loopt volgens mij vrij goed, maar EZ en Onderwijs knokken over de vraag bij wie het budget voor innovatie op de begroting mag staan.'' Maar dat is voor Van Dam geen reden om van de plannen af te zien. ,,Het is dan aan de Kamer om de ministers daarover ter verantwoording te roepen.''

Minister Brinkhorst is fel tegen de motie gekant. De mix van `generieke' fiscale instrumenten en de meer specifieke subsidieregelingen werkt uitstekend, zei hij gisteren bij de presentatie van het jaarverslag van SenterNovem. ,,Subsidies blijven noodzakelijk om excellente projecten te kunnen ondersteunen''.

Alle subsidies afschaffen, gaat ook VVD-Kamerlid Van Egerschot te ver. ,,Je moet de mogelijkheid voor maatwerk behouden. Maar het heeft geen zin om subsidies in stand te houden waarvan geen gebruik wordt gemaakt. En hoe komt dat? Is er geen behoefte aan, of zijn ze bij het bedrijfsleven onbekend? Brinkhorst moet daar eens goed naar laten kijken.''