Pensioenen en acties

Met een opkomst die niet veel lager was dan bij de verkiezingen voor het Europese Parlement hebben de leden van de FNV, de grootste vakcentrale, de sociaal-economische verhoudingen verder op scherp gezet. Een voorstel van het kabinet, gesteund door de werkgevers, voor versobering van het vroegpensioen is door de achterban van de FNV verworpen. Ook de CNV-leden, zo bleek vanmorgen, hebben zich in verschillende vormen van raadpleging negatief uitgesproken tegen de voorstellen voor vervroegd pensioen. Bij de bonden gaan nu de weerstandskassen open voor CAO-acties in het najaar, het kabinet acht zich niet langer gebonden aan het compromis en bereidt wetgeving voor om vroegpensioen helemaal te schrappen. Vanaf 2006 zou het niet langer mogelijk zijn om met gunstige regelingen te stoppen met werken met 62,5 jaar, maar pas met het bereiken van 65 jaar. Het overleg over de arrangementen van vervroegd pensioen verplaatst zich van de Stichting van de Arbeid naar de Tweede Kamer.

Na de uitslag van de ledenraadpleging valt FNV-voorzitter De Waal enig triomfalisme niet euvel te duiden. Hij is als een voetbalcoach die alsnog zijn gelijk heeft gehaald. Maar daarmee heeft de FNV haar eigen leden noch de Nederlandse economie een goede dienst bewezen. Ten eerste pakken de jongste kabinetsplannen voor werknemers ongunstiger uit dan het afgewezen compromis. Ten tweede valt te bezien hoe groot de actiebereidheid is als de vakbondsleden terug zijn van zomervakantie. Ten derde liggen de afspraken van het afgelopen najaar over voortgezette loonmatiging in 2005 aan barrels en dat is ongunstig bij een oplopende werkloosheid. Ten slotte, en dat is het belangrijkste, beperken 380.000 FNV'ers met hun tegenstem in het referendum de opties voor prepensioen voor zeven miljoen werknemers in Nederland.

De opstelling van het kabinet bij de herziening van de pensioen- en verlofregelingen is van een onbegrijpelijke rechtlijnigheid. Bij de laatste ronde van het voorjaarsoverleg was het kabinet wel bereid tot een compromis, maar maakte dat afhankelijk van instemming door de vakbeweging. Nu die instemming er niet komt, laat het kabinet het compromis vallen en kiest voor het andere uiterste: dan maar helemaal niets. Tenzij het van meet af aan de verborgen bedoeling van het kabinet was om af te koersen op volledige afschaffing van alle fiscale regelingen voor eerder stoppen met werken, is dit op zijn zachtst gezegd merkwaardig. Ook zonder de instemming van de vakbeweging zou het kabinet het compromis kunnen sluiten dat al met de werkgevers was bereikt, al zou men daarbij de afspraken over voortgezette loonmatiging en reparatie van het ziektegeld hebben moeten inleveren.

Het kabinetsstreven om werknemers langer aan het werk te houden verdient steun. De demografische verschuiving naar meer ouderen en minder jongeren noopt tot een verbreding van de grondslag waarover premies worden geheven. Alle Europese landen worstelen hiermee en overal is het vakbondsverzet groot. Met een verlenging van enkele jaren is al veel te winnen. Alles aan de kant schuiven en vanaf 2006 als standaard de AOW-leeftijd van 65 jaar hanteren, gaat te ver. Pensioenen blijven een kwestie van flexibel maatwerk.