`Het lijkt wel een kleine Vinex-wijk'

Hoe zwaar wordt het landschap in het Groene Hart verpest door de bouw van 74 recreatievilla's? Milieudefensie voert actie.

Langs de grillige oevers van de Wijde Aa in het Zuid-Hollandse deel van het Groene Hart ligt sinds een jaar een vakantiepark met 74 recreatiewoningen. ,,Dit is niet de manier om het groene poldertje van ons dorp open te houden'', zegt omwonende Marian van der Meer uit Roelofarendsveen. Zij voert actie tegen de buren. Ook Vereniging Milieudefensie trekt ten strijde. ,,Het landschap wordt verpest. Hier zie je wat er gebeurt als het rijk de ruimtelijke ordening overlaat aan provincies en gemeenten'', zegt Willem Verhaak van Milieudefensie.

De woningen aan de Wijde Aa staan er illegaal, zo heeft de Raad van State in februari dit jaar bepaald. Het bestemmingsplan van de gemeente Alkemade staat niet toe dat er op die plaats in Roelofarendsveen recreatievilla's mogen worden gebouwd. Op het gebied ligt al een kwart eeuw de bestemming verblijfsrecreatie. Dat betekent dat er wel stacaravans mogen staan, maar geen zomerhuizen. ,,Die fout in het bestemmingsplan willen we nu herstellen'', zegt gemeentesecretaris Kees Wassenaar van Alkemade.

De kwestie trekt al jaren ministeriële aandacht. Twee ministers van VROM hebben de projectontwikkelaar én de gemeente gewaarschuwd dat de bouw indruist tegen het rijksbeleid. ,,Het onderhavige bouwplan is mijns inziens een onaanvaardbare aantasting van het rijksbeleid inzake het buitengebied, meer in het bijzonder van het Groene Hart'', schreef PvdA-minister Jan Pronk ruim twee jaar geleden. Zijn opvolger Henk Kamp (VVD) herhaalde dat een half jaar later. ,,De bouw van de 74 woningen betekent een dusdanig grote inbreuk op het rijksbeleid dat ik niet bereid ben deze inzet van onderhandeling te maken.''

Onlangs zijn de kansen gekeerd. Het kabinet wil de ruimtelijke inrichting meer overlaten aan provincies en gemeenten. De huidige minister Sybilla Dekker (VVD) is niet van plan zich met de kwestie te bemoeien. En in antwoord op vragen van Kamerlid Wijnand Duyvendak (GroenLinks) antwoordde zij enkele weken geleden dat in de nieuwe Nota Ruimte het Groene Hart weliswaar aangewezen wordt als nationaal landschap, maar dat daarin wel ,,ruimtelijke ontwikkelingen mogelijk zijn, mits de kernkwaliteiten van het landschap worden behouden of versterkt (-).'' En: ,,De recreatiewoningen tasten de kernkwaliteiten van het Groene Hart in die zin niet aan.''

Milieudefensie is verbolgen. Willem Verhaak: ,,Dit kabinet wil de ruimtelijke ordening decentraliseren. Er wordt gezegd dat lagere overheden de situatie beter kunnen beoordelen. In werkelijkheid hebben lagere overheden te weinig afstand om krachtig op te treden. De projectontwikkelaar begint brutaalweg te bouwen zonder vergunning, de gemeente is vervolgens niet tegen hem opgewassen.''

De gemeente Alkemade wil de woningen legaliseren. Gemeentesecretaris Kees Wassenaar vindt dat de aantasting van het landschap niet moet worden overdreven. ,,Door de bestemming verblijfsrecreatie hadden op het terrein altijd al stacaravans en chalets kunnen staan. Waar je over zou kunnen twisten, is of woningen het landschap ernstiger aantasten.'' Op de ene helft van het terrein staan nu stacaravans en chalets, op de andere helft woningen. Actievoerder Marian van der Meer: ,,Dat is juist een groot verschil. Het ene terrein is met mos bedekt en geschikt voor dieren. Het terrein met vakantiewoningen heeft het aanzien van een kleine vinex-wijk.'' Willem Verhaak: ,,Het gaat om ruime woningen met een verdieping die ver boven de dijk uitsteken en daardoor het landschap verpesten. Ze nodigen door hun luxe ook uit tot permanente bewoning.''

Wat gaat de provincie Zuid-Holland doen? De actievoerders hebben een gesprek gevoerd met CDA-gedeputeerde Asje van Dijk. Die gaf hun de indruk dat hij niet van plan is te slopen. Eerder zal er sprake zijn van een afspraak waarbij de 74 woningen mogen blijven staan in ruil voor de belofte dat projectontwikkelaar Jan van Rijn, eigenaar van de grond, zijn plan om ook het andere gedeelte van het vakantiepark vol te zetten met huisjes, laat varen. Van Dijk nu: ,,We moeten beoordelen of de woningen in een kwetsbaar gebied liggen, en ook nagaan of er sprake is van goede landschappelijke inpassing en wellicht compensatie.''

Jan van Rijn, die zelf op het terrein woont, zegt: ,,Er wordt gedaan alsof met deze 74 woningen het Groene Hart is volgebouwd. Daar moet ik zelf niet aan denken. Dan verdwijnt de recreatieve functie van het gebied. Maar je moet het Groene Hart wel revitaliseren, met clustertjes recreatie zoals hier.'' Dat hij zonder bouwvergunning is gaan bouwen, berust op een misverstand. ,,In het begin dacht ik een bouwvergunning te hebben. Toen er daarna problemen kwamen, kon ik niet meer terug. Dan had ik de aannemers achter mijn broek gehad met enorme schadeclaims.''

De actievoerders hebben geen medelijden. Verhaak: ,,Het is altijd hetzelfde: gemeenten doen vage toezeggingen, projectontwikkelaars happen toe en als er problemen ontstaan, gaan ze zielig doen.'' Vanmorgen heeft Milieudefensie dakpannen van een modelwoning verwijderd. ,,Om te laten zien dat deze huizen hier niet thuis horen.''