Het Beeld

Effectief zijn consumentenprogramma's op televisie wel vaker. Voortgestuwd door boze klanten die zich bekocht voelen, waarbij het bijna altijd om de prijs draait, gaan zulke programma's prat op hun breekijzerfunctie.

De successen die Keuringsdienst van Waarde (RVU) dit seizoen boekte zijn alleen op de website te vinden en hebben al heel weinig met geld te maken, hoewel dat natuurlijk wel het ultieme criterium is van de voedingsindustrie. De journalisten Maurice Dekkers, Ronald Duong, Teun van de Keuken en Wouter Klootwijk vragen zich vooral zelf dingen af, die te maken hebben met beeldvorming, voorlichting en marketing.

In de aflevering over `Kalkoen, het meest veelzijdige stukje kip' werd onthuld dat het in bijna alle knakworsten en andere producten die `kip' of `gevogelte' zeggen te bevatten, separatorvlees betreft, vooral van kalkoenen. In Ermelo staat de grootste separatorvleesfabriek ter wereld, waar karkassen worden vermalen en van kalkhoudende bestanddelen ontdaan. Het restant gaat over de wereld als kipgehakt. Nog voor de uitzending meldde de kwaliteitsbewakingsdienst van Albert Heijn dat voortaan de saté ajam geen kalkoenvlees meer zal bevatten.

Vorige week kondigde de Voedsel en Waren Autoriteit (VWA), waar de Keuringsdienst van Waren deel van uitmaakt, op haar website een controleactie aan. Vanaf 25 juni gaat men na of supermarkten en slagers de klant wel weten te melden waar het rundvlees vandaan komt. Toevallig was die traceerbaarheid het onderwerp van gisteren in Keuringsdienst van Waarde (KVW). Veel rundergehakt, tartaar en filet americain blijken al een jaar of twintig afkomstig uit Botswana en Namibië. De kwalitatief hoogwaardige bultrugkoe is lekker mager en laat zich dus goed mengen met vette runderresten van hier. In een koelhuis in Londen blijkt het `verse' Afrikaanse vlees twee jaar ingevroren te zijn geweest. Albert Heijn wil de naam niet veranderen in `filet africain', uit angst voor negatieve associaties bij vlees uit aidslanden.

De toon van het uiterst nuttige programma KVW is licht verbaasd, zonder verontwaardiging of triomfantelijkheid. De redacteuren bellen met helpdesks om te vragen waar de bron van Bar le Duc ligt (antwoord: op een Utrechts industrieterrein), waar de bosvruchten in de yoghurt geplukt zijn (meestal op de Balkan) en hoe verantwoord een tussendoortje kan wezen. Daarbij dragen ze vaak een pak met das, en gedragen zich overdreven beleefd. De gebakken-luchtverkopers van ambachtelijke pizza's en culinair dierenvoedsel moeten er gek van worden. Een enkele keer doen de KVW'ers wel erg onnozel, vooral als ze gaan drammen aan een fabriekspoort of een medewerker van een callcenter de duimschroeven aandraaien. Het is het enige ontspannen consumentenprogramma waar je toch veel van kunt opsteken. Bijvoorbeeld de beschuldiging dat veel chocolade tot stand komt door slavenarbeid op cacaoplantages in Ivoorkust. En de racistische angst voor Afrikaanse koeien bij consumenten die bereid zijn méér te betalen voor Argentijns vlees.