Rimski's Mlada is meeslepende opera

De concertante uitvoering van de ballet-opera Mlada van Rimski-Korsakov – zaterdag onder leiding van Valery Gergjev in het Amsterdamse Concertgebouw een ouderwets Matinee-succes – was een direct vervolg op een Matinee in 1993, met een andere, even fraaie opera van Rimski. Toen dirigeerde Gergjev De legende van de onzichtbare stad Kitezj en het meisje Fevronia. Beide opera's kregen hun première in het Mariinski Theater in Sint Petersburg, dat nu wordt geleid door Gergjev, die opnieuw zijn eigen koor en een voortreffelijke solistencast had meegenomen.

Aan het eind van De legende van de onzichtbare stad Kitezj en het meisje Fevronia wordt de door Tataren bedreigde stad Kitezj opgenomen in de hemel: daar kan het eenvoudige meisje Fevronia trouwen met haar prins. Aan het slot van Mlada verzwelgt de aarde de stad Retra en worden de geesten van het liefdespaar Mlada en Jaromir tot in eeuwigheid verenigd. Mlada was al voor het begin van de opera vergiftigd door haar rivale Vojslava, die haar ziel had verkocht aan de godin van het kwaad. Het goede overwint, het kwade sneeft.

Net als Kitezj (1907) is Mlada (1892) een eclectische opera, muzikaal en thematisch een samenvatting van wat rond de vorige eeuwwisseling het aansprekendst was. Mlada is de grootse en sprookjesachtige Russische versie van de Franse grand-opéra, waarbij ballet geheel in de handeling is verweven. Het verhaal combineert populaire thema's als Faust (hier in de feministische versie met Vojslava en de godin van het kwaad) en `Tod und Verklärung', waarbij de dood de poort is naar een ander, hemels verlicht leven.

De vaak overweldigende muziek van Rimski, een biljant instrumentator, is laat-romantiek op zijn verleidelijkst en meeslependst. Rimski verwijst ongegêneerd naar Berlioz (de heksensabbath in La damnation de Faust) en Wagner (Das Rheingold en de Waldvogel in Siegfried) en naar zichzelf (Sheherazade). Ook in de lange instrumentale delen tijdens grote balletscènes op een drukke markt en in een mystieke spelonk, is de weelderige muziek een feest der herkenning en meestal dramatisch zeer effectief. Opmerkelijk is een passage met pure minimal music van Philip Glass in de derde acte.

De uitvoering, die morgenavond op Radio 4 wordt herhaald, had onder leiding van Valery Gergjev een enorme allure. Het Radio Filharmonisch Orkest en de koren van Hilversum en Sint Petersburg waren voortreffelijk. De uitvoerige Russische cast was vaak verbazingwekkend, vooral de bas Mikhail Petrenko (vorst van Retra), de sopraan Mlada Kudolei (Vojslava), de tenor Avgust Amonov (Jaromir), vooral als hij zacht zong, en de bariton Edem Umerov, een vreeswekkend krachtige hogepriester.

Concert: Radio Filharmonisch Orkest, Groot Omroepkoor, Koor Mariinski Theater en solisten o.l.v. Valery Gergjev. Programma: Mlada van N. Rimski-Korsakov. Gehoord: 19/6 Concertgebouw Amsterdam. Radio 4: 22/6 20 uur.