Nederlandse `Sacre'

Sir Thomas Beecham, de dirigent die de Ballets Russes van Diaghilev naar Londen haalde, begroette eens de dansers op de eerste repetitie met ,,Goedenavond dames en heren, hoe wilt u het dit keer hebben: te snel of te langzaam?'' Choreografen willen dat de muziek zich aanpast aan de dans. Vandaar dat Richard Rijnvos (1964) Beechams sarcastische opmerking als een waarschuwend motto opnam in de partituur van zijn Times Square Dance (1996-1998), in 1999 in première gebracht door het Concertgebouworkest en inmiddels ook uitgezonden door de BBC. Het werd het openingsstuk van een zesdelige ode aan het bruisende New York.

Het Radio Symfonie Orkest zorgde in het Holland Festival onder de deskundige leiding van Pascal Rophé voor een vervolg met de première van Washington Square Dance en ditmaal werd er dus ook nog bij gedanst. Voor Rijnvos geldt: `In het begin was het ritme', want op het ritme van die drie eerste woorden (re-te-ke-tét) is het nieuwe werk voor een belangrijk deel gebaseerd. Dat motief kleppert zowel in het slagwerk als in het in twee identieke helften opgesplitste orkest door het stuk heen. Evenals in het voorafgaande Times Square Dance noteerde de componist ook in zijn nieuwe stuk eerst het ritme, waaraan de akkoorden werden opgehangen. Maar The Washington Square Dance is veel meer een uitgesproken dans geworden. Het tempo is strikt en er zijn veel herhalingen. De eerste dans is enigmatischer, afwisselender, de nieuwe is een regelrechte Nederlandse Le sacre du printemps.

Beide werken van Rijnvos werden omlijst door Dance/4 orchestras (1982) van John Cage en Ata (1987) van Iannis Xenakis. Uitstekend gekozen: Cage verwijst naar Rijnvos' hang naar abstractie en Xenakis met zijn voorkeur voor donderslagen en stormen staat voor Rijnvos' uitbarstingen aan energie.

Voorstelling: NYC Dance & Co. Radio Symfonie Orkest o.l.v. Pascal Rophé. Werken van Rijnvos en anderen. Gehoord: 19/6 Docklands Amsterdam.

    • Ernst Vermeulen