Het RSO blijft, deels

Terwijl het afgelopen weekeinde her en der weer krachtig actie werd gevoerd tegen de dreigende opheffing van het Radio Symfonie Orkest door staatssecretaris Van der Laan, was vorige week de feitelijke beslissing daarover al gevallen in het Hilversumse vergadercircuit. Het Radio Symfonie Orkest blijft bestaan, zij het slechts gedeeltelijk. Het Radio Kamerorkest en het Radio Symfonie Orkest zullen worden samengevoegd tot tot een groter ensemble. Musici daaruit zullen 25 tot 30 procent van de tijd optreden als Radio Kamerorkest, 70 tot 75 procent zal worden gemusiceerd als Radio Symfonie Orkest.

In het Amsterdamse Concertgebouw werd zaterdagmiddag nog door musici van bijna alle Nederlandse orkesten geprotesteerd tegen de bezuinigingen op de omroeporkesten. Ook het koor van het Mariinski Theater in Sint Petersburg zong mee in het treurige Wolga-lied dat door Valery Gergjev werd gedirigeerd.Maar ondertussen was de hele omroep, voorzover die betrokken is bij klassieke muziek, het eindelijk eens over de bezuinigingen op de omroeporkesten van 5,5 tot 7,5 miljoen euro, waar de staatssecretaris om had gevraagd.

Vrijdag kreeg ze een brief van de Raad van Bestuur van de Publieke Omroep over de overeenstemming tussen Publieke Omroep, het Muziekcentrum van de Omroep (MCO), NPS, AVRO en TROS. De Hilversumse eenheid kwam op een strategisch moment: woensdag praat de staatssecretaris met de Tweede Kamer over de bezuiningen op de omroep en de opheffing van het Radio Symfonie Orkest.

De afgelopen maanden was er binnen Hilversum een diepgaand conflict: de directie van het MCO wilde – met het mes op de keel – het Radio Symfonie Orkest opofferen en het Radio Kamer Orkest sparen. NPS, AVRO en TROS, die samen de ZaterdagMatinee organiseren, wilden het Radio Symfonie Orkest handhaven, ook om het Groot Omroepkoor aan voldoende werk te helpen. De emoties binnen het MCO liepen hoog op: zakelijk directeur Ben Janssen stapte op, artistiek leider Jan Zekveld werd door het Radio Symfonie Orkest gebrek aan integriteit verweten, omdat hij niet voor àl zijn musici opkwam.

Door die Hilversumse verdeeldheid was Van der Laan gedwongen zelf een beslissing te nemen. Ze volgde het advies van het MCO – opheffing van het Radio Symfonie Orkest – en ging daarmee ook in tegen het advies van de Raad voor Cultuur. Maar nu alle adviseurs in Hilversum en in Den Haag op één lijn zitten, kan het volgens Hilversumse beleidsmakers niet anders dan dat Van der Laan zich daarbij aansluit en woensdag in de Tweede Kamer verheugd zal constateren dat de omroep eindelijk zelf de gevraagde invulling geeft aan de door haar opgelegde bezuinigingen.

Het nu voorgelegde bezuinigingsplan is een compromis dat probeert te voldoen aan de Haagse financiële eisen, maar ondertussen ook poogt nog zo veel mogelijk te redden van de activiteiten van de omroep op het gebied van de klassieke muziek op Radio 4 en in de concertzalen. Ook wil dit plan opnieuw een positie verschaffen aan Jan Zekveld. Hij is de machtige minister-president van de Hilversumse muziek: artistiek leider van het MCO, hoofd levende muziek van Radio 4 èn programmeur van de prestigieuze Matinee, vroeger van de VARA, nu in handen van NPS, AVRO en TROS. En Zekveld is de promotor van het Radio Kamer Orkest (RKO), dat in de Matinee veelal eigentijdse muziek speelt.

De bezuinigingen van Van der Laan, die het budget van het MCO met meer dan 20 procent aantasten, eisen een enorme tol, ook als Hilversum daarover zelf beslist. Het RSO en het RKO zullen elk slechts een deel van hun bestaande activiteiten voortzetten. Het RKO krijgt 40 arbeidsplaatsen, in de tot RSO uitgebreide formatie komen er 44 RSO-ers bij met een 70-75 procents-arbeidscontract. Op het MCO wordt nog verder bezuinigd, alle musici boven de 55 jaar kunnen afvloeien en de leden van het Radio Filharmonisch Orkest kunnen incidenteel worden ingezet bij andere omroeporkesten. Ook het meewerken aan operavoorstellingen wordt beperkt.