EU-BESTUURDER MOET NIET VLIJEN MAAR REGEREN... ...AFGEVAARDIGDE ONDERHANDELT... ...WANT WIE WIL ER SAMEN MET WIE?

Politici vergeten gauw. De dramatische uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement, waarbij de grootste partij – die van de niet-stemmers – haar absolute meerderheid nog verder verstevigde, is net een week geleden, maar weinig parlementariërs aan de Rue Wiertz in Brussel waar het Parlement is gevestigd, die het daar nog over hebben. De bezorgdheid is gedelegeerd aan de regeringsleiders van de Europese Unie die afgelopen donderdag en vrijdag een paar honderd meter verderop bijeenkwamen voor hun periodieke top. In hun verklaring achteraf spraken zij uit dat ,,bij de burgers van Europa het besef van het belang van het werk van de Unie en de betekenis ervan voor hun dagelijks leven moet worden versterkt.''

Maar hoe? Dat wordt de komende maanden een aardige klus voor de Nederlandse staatssecretaris van Europese Zaken Atzo Nicolaï die hierover begin oktober met zijn collega's van de 24 andere landen van de Unie een speciale bijeenkomst gaat beleggen. De conclusies van hun beraad zullen vervolgens weer worden doorgegeven aan de regeringsleiders die zich er dan tijdens hun treffen in november over zullen buigen. Helemaal vanaf nul hoeft Nicolaï niet te beginnen want over hetzelfde onderwerp werd begin april in Ierland ook al eens een tweedaagse conferentie belegd met de ministers van Europese Zaken. Toen was het de Brit Dennis McShane, die alle somberheid wat trachtte te relativeren. ,,We gedragen onszelf als mensen die vinden dat ze geweldig werk doen, maar dat die ondankbare burger dat maar niet wil begrijpen. Onze taak is niet om aardig gevonden te worden. Onze taak is om goed te regeren'', zei hij. Een conclusie die Nicolaï ter plekke omarmde.

Dus blijft het de vraag wat er van hogerhand nog meer verzonnen kan worden om de bevolkingen meer `Europa-minded' te krijgen. Vooralsnog zal een aantal regeringen alles in het werk moeten stellen om in eigen land de Europese Grondwet aanvaard te krijgen. Daarvan was aanvankelijk de achterliggende gedachte dat goed regeren op Europese schaal vooral ook helder en begrijpelijk regeren is.

Helderheid en nationaal belang laten zich echter niet altijd even goed verenigen. Leg de ontwerptekst van de grondwet naast de definitieve tekst waarover de regeringsleiders van de 25 lidstaten het afgelopen vrijdag eens werden en duidelijk wordt waar de prijs is betaald. Relatief simpele formules zijn uitgegroeid tot gedrochten. Dat betreft vooral de afspraak over de stemverhouding tussen de ministers als zij in Europees verband bijeen zijn. Diplomaten merkten vrijdagnacht op dat de formule door alle op elkaar gestapelde compromissen zo ingewikkeld is geworden dat ministers straks alleen nog maar met rekenmachine kunnen vergaderen.

Rekenen doen ze trouwens nu ook volop in het reeds eerder genoemde Europees Parlement. Waar na `gewone' parlementaire verkiezingen in `gewone' landen de gekozenen zich direct gaan bezighouden met het vormen van een regering (dan wel het tegenhouden daarvan), houden Europarlementariërs bij gebrek aan een Europese regering zich dezer dagen vooral bezig met zichzelf. Voor de liefhebbers, dat zijn in het Europees Parlement vooral de direct betrokkenen zelf, speelt zich achter de schermen een interessant positiespel af.

Allereerst is daarbij de vraag welke partij in welke Europese fractie komt te zitten. De grootste fractie wordt gevormd door het samenwerkingsverband tussen christen-democraten en Britse Conservatieven. Vooral vanwege de aanwezigheid van die laatste eurokritische groep denkt een aantal Franse en Italiaanse christen-democraten aan het verlaten van de EVP om een meer pro-Europese fractie te vormen. Daarvoor wordt onder andere gekeken naar de liberalen die nu nog zijn vertegenwoordigd in de ELDR-fractie waar ook de Nederlandse VVD en het enig overgebleven D66-lid zitting in hebben. Gaat het daarbij om programmatische besprekingen? Maar zeer ten dele, weten ingewijden te vertellen. Het gaat vooral ook om de functies. Volgens een ingewikkeld verdelingssysteem heeft elke fractie in het Europees Parlement recht op een aantal voorzitterschappen van commissies. Daarnaast hebben fracties recht op rapporteurschappen: onder leiding van een rapporteur wordt het oordeel van het parlement over Europese wetvoorstellen voorbereid. Wie is bereid om wat te betalen. Dat is uiteindelijk bepalend welke partijen in welke fracties komen te zitten.

Met een apart probleem zit de Nederlandse combinatie van ChristenUnie en SGP die in Europa gezamenlijk optrekt. De `mannenbroeders' zaten tot de verkiezingen van vorige week in de EDD-fractie: Europa van Democratieën en Diversiteit. Een bont samengesteld gezelschap met een gereserveerde toon ten aanzien van Europese integratie als gezamenlijk bindmiddel. Vandaar ook dat de drie leden van de Britse onafhankelijkheidspartij daarin zaten. Maar nu deze partij bij de verkiezingen van vorige week is verviervoudigd, is deze opeens wel heel erg dominant aanwezig in de EDD. Voelen de klein-christelijken zich nog wel thuis in een fractie waarvan het merendeel van de leden maar één programmapunt heeft: het Verenigd Koninkrijk zo snel mogelijk uit de EU.

Het blijkt een gevoelige zaak, tenminste als de geheimzinnigheid maatgevend is. ,,De onderhandelingen zijn gaande'', is het enige dat secretaresse Elma Huijser namens de fractieleden Blokland en Belder heeft op te merken. En of dat betekent dat ook naar samenwerking in andere fracties wordt gekeken ,,laten we liever in het midden'', meldt zij.

De Tweede kamer vergadert dinsdag over de jaarverslagen over 2003. Tevens staan die dag de Nederlandse troepen in Irak op de agenda. Woensdag spreekt de Kamer over de Europese Top van afgelopen week en over de financiering van sociale verzekeringen.