Een vluggertje op schamel WK schaken

De Nederlandse deelnemers hebben in Tripoli de eerste ronde van het wereldkampioenschap van de FIDE – de wereldschaakbond – ongedeerd doorstaan. Ivan Sokolov, Loek van Wely en Sergei Tiviakov plaatsten zich voor de volgende ronde en alleen de `halve' Nederlander Predrag Nikolic, die in Nederland woont maar voor Bosnië speelt, werd uitgeschakeld door de Hongaar Peter Acs, een voormalige jeugdwereldkampioen.

Het is maar een schamel wereldkampioenschap, dat al spottend het open kampioenschap van Libië is genoemd. Niet een van de vorige wereldkampioenen doet mee. Kasparov niet omdat hij later in dit jaar een match mag spelen tegen de winnaar van dit knock-out toernooi en Anand en Ponomariov niet omdat ze bezwaar hebben tegen de bevoorrechte positie van Kasparov. Kramnik en Leko hebben in september hun eigen wereldkampioenschap en andere topspelers hadden weer andere bezwaren. Van de toptien van de wereld zijn er maar twee naar Tripoli gekomen, de Bulgaar Veselin Topalov en de Engelsman Michael Adams. Zij zijn de favorieten in dit toernooi en ze kwamen de eerste ronde moeiteloos door.

De drie spelers uit Israël die zich voor dit kampioenschap geplaatst hadden zijn ook niet gekomen. Hoewel de FIDE volhoudt dat ze vrijwillig van deelname hebben afgezien, zijn ze in feite uit het toernooi geweerd.

Ongeveer een maand geleden zei de president van het organiserend comité – een zoon van de Libische leider Gaddafi – in een interview dat de zionistische vijanden niet welkom waren. Volgens de FIDE moesten die zich daar niets van aantrekken en zouden ze op het vliegveld van Tripoli wel degelijk een visum krijgen, als ze zich daar meldden. Alleen de drie spelers overigens; hun secondanten en andere begeleiders zouden wel geweigerd worden, wat op zichzelf al een volstrekt ongeoorloofde vorm van discriminatie zou zijn.

De Israëliërs zagen af van de onzekere tocht naar Tripoli en ook de meeste Amerikanen zijn weggebleven, omdat ze zich in het Libië van Gaddafi niet veilig zouden voelen. Het zijn ook wel vreemde vrienden die FIDE-president Iljoemzjinov voor zijn karretje spant. Een paar jaar geleden was het Saddam Hussein, eerder dit jaar was het de Georgische roverhoofdman Alslan Abasjidze en nu Gadaffi.

,,Het zijn de enigen die ons geld willen geven'', zeggen de leiders van de FIDE verontschuldigend. Dat is misschien waar, maar dan komt dat doordat het in de FIDE zo'n bende is dat normale sponsors zich er ver van houden. De KNSB heeft tegen de gang van zaken geprotesteerd en aan de Nederlanders verzocht om van deelname af te zien. Het was een machteloos gebaar dat ook wel erg laat kwam. De spelers hebben zich er niets van aangetrokken.

Hoe hoger een speler op de ranglijst staat, des te makkelijker was zijn tegenstander in de eerste ronde. Sokolov, de hoogst geplaatste Nederlander, moest tegen Amon Simutowe uit Zambia en plaatste zich gedecideerd met twee soepele overwinningen. Van Wely en Tiviakov hadden het moeilijker, vooral Tiviakov. Van Wely had na de twee gewone partijen nog twee rapidpartijen nodig om Alexander Ivanov (een van de twee Amerikanen die wel zijn gekomen) uit te schakelen en voor Tiviakov werd het gisteren nachtwerk. Hij had als enige van de drie een tegenstander die ongeveer even sterk was als hijzelf, de Armeen Gabriel Sargissian. Ze werkten het hele slopende traject af: eerst twee gewone partijen, toen twee rapidpartijen, daarna twee snelschaakpartijen en toen dat alles niet de beslissing had gebracht, kwam het laatste beslissende vluggertje: als dat remise wordt, plaatst de zwartspeler zich. Dat vluggertje won Tiviakov met zwart.

Tot verdriet van veel schaakliefhebbers vond er ook een kinderslachting plaats. Magnus Carlsen (13 jaar), Sergei Karjakin (14) en Alejandro Ramirez (vandaag 15 geworden) werden allen uitgeschakeld.

Wit Simutowe-zwart Sokolov, tweede partij

1. c2-c4 Pg8-f6 2. Pb1-c3 e7-e5 3. Pg1-f3 Pb8-c6 4. d2-d4 e5xd4 5. Pf3xd4 Lf8-b4 6. Lc1-g5 0-0 7. e2-e3 h7-h6 8. Lg5-h4 Tf8-e8 9. Lf1-e2 Pc6-e5 10. f2-f3 Pe5-g6 11. Lh4-f2 d7-d5 12. 0-0 c7-c5 13. Pd4-b3 Op c2 zou het paard iets beter staan. 13...Lb4xc3 14. b2xc3 b7-b6 15. Tf1-e1 Lc8-e6 16. c4xd5 Pf6xd5 17. Dd1-c2 Wit stond al zeer onprettig en nu raakt hij ook nog een pion kwijt. 17...Pd5xe3 18. Lf2xe3 Le6xb3 19. a2xb3 Te8xe3 20. Le2-c4 Dd8-g5 21. Te1xe3 Dg5xe3+ 22. Kg1-f1 Pg6-e5 23. Lc4-d5 Ta8-e8 24. Ta1-e1

Nu kan zwart het op een aardige manier uitmaken. 24...Pe5-g4 Dreigt mat op h2 en op e1. 25. Ld5xf7+ Die loper had zwart best kunnen nemen, want na 24...Kxf7 25. Df5+ Kg8 blijft zijn dame onkwetsbaar. 25...Kg8-f8 Ook niet slecht. Wit gaf op.