Clinton biecht en verleidt opnieuw

Bij Bill Clinton kan alles en mag alles. Vannacht om 12 uur mogen de eerste exemplaren van zijn vuistdikke autobiografie `My Life' worden verkocht, maar The New York Times en het persbureau AP hadden zaterdag het boek al te pakken en de krant plaatste gisteren een vernietigende recensie.

Amerika is amper bekomen van twee weken Reagan-manie of een heftige Clinton-koorts dient zich aan. Na de eerste lekken ontstond gisteren een wassende stroom nieuws en meningen over het persoonlijke en politieke leven van de 42ste Amerikaanse president. Eén ding was vertrouwd: wie hem niet liefheeft haat hem, net als toen hij van '93 tot begin 2001 in het Witte Huis woonde.

Het was alsof de woorden Irak, Bush en Kerry niet bestaan. De `comeback kid' uit Arkansas had gisteravond aan een uur tv amper genoeg voor een nieuwe nationale biecht. Clinton liet de CBS-kijkers delen in de reddeloosheid van zijn jeugd, de boosheid onder zijn zonnigheid en de `verschrikkelijke morele fout' toen hij eenmaal het hoogste ambt in de wereld had bereikt `omdat het kon'.

In '95 was hij verwikkeld in twee gevechten, vertelde Clinton gisteravond. ,,Eén tegen de Republikeinen, over de koers van het land. Die won ik. En één tegen de demonen in mijzelf, die ik verloor.'' Omdat hij het eindeloze loeren van de (door zijn eigen toedoen benoemde) Speciale Onderzoeker Kenneth Starr in zijn privé-leven verachtte, had Clinton tot het uiterste weerstand geboden aan de uiteindelijk tot impeachment leidende aanvallen van `rechts' op zijn presidentschap. De oud-president was trots op het succes van dat verzet.

Het vraaggesprek op CBS-tv, net als soortgelijke operaties in Time, de Oprah Winfrey-show en andere praatprogramma's, was deel van het zorgvuldig georkestreerde publiciteitsplan voor Clintons boek.

[vervolg CLINTON: pagina 5]

CLINTON

Als rage aanhoudt overtreft hij de paus

[vervolg van pagina 1]

Uitgever Knopf, onderdeel van Bertelsmann, zwaaide met gerechtelijke actie tegen de overtreders van het embargo. Maar de verhoogde opwinding kan de verkoop van het boek, waarvan al twee miljoen exemplaren zijn besteld, nauwelijks schaden.

De oud-president heeft naar verluidt een voorschot van tien miljoen dollar ontvangen. Als de rage even aanhoudt overtreft hij de paus en zijn echtgenote Hillary met zijn boekinkomen.

Ook in dat opzicht toont hij zich opnieuw een meester in het genre dat de minder subtiele kant van zijn presidentschap tekende: het inzamelen van geld in ruil voor vertrouwelijkheid. Zijn opvolger is even goed in het inzamelen maar hoeft er minder van zichzelf tegenover te stellen.

Clinton zou Clinton overigens niet zijn als hij niet tegelijk zijn plaats in de geschiedenis, de kansen van Hillary Clinton op het presidentschap in 2008 of 2012 én een Democratische overwinning in november zou proberen te dienen. Hij schetst zijn vrouw af als ,,een taaie'', zonder wier steun hij nooit president zou zijn geworden en gebleven. Haar mislukte gezondheidszorgplan wordt kort vermeld.

Een belangrijk punt waarop Clinton zich dezer dagen schrap zet is zijn beleid om het gevaar-Bin Laden in te dammen. Hij ontkent tekort te zijn geschoten. President Bush wilde er bij de ambtsoverdracht amper over horen en had ,,het VN-inspectieproces in Irak zijn volle loop moeten gunnen''. ,,Maar nu de zaken zijn zoals ze zijn, is de enige oplossing te streven naar een vreedzaam, stabiel en pluralistisch Irak. Ik meen dat de regering die kant uitkoerst'', schrijft de oud-president.

Met die formulering steunt Clinton de pragmatische lijn van de (formeel nog niet benoemde) Democratische presidentskandidaat John Kerry.

Bovendien stelt hij zich op in de rechte lijn van een serieus, bovenpartijdig buitenlands beleid, terwijl hij toch net genoeg kritiek op de Republikeinse regering uit om de kiezers iets te geven om Bush op te bekritiseren.

Clinton keek gisteravond wel uit verder te gaan tegen president Bush, die hem vorige week voor het eerst vriendelijk behandelde bij de onthulling van Clintons officiële portret in het Witte Huis. Op de directe vraag van CBS-ondervrager Dan Rather of de wereld veiliger was dankzij de oorlog tegen Irak, ging Clinton niet in. In plaats daarvan stelde hij vast dat Irak beter af was zonder Saddam Hussein. Daarmee leek hij bijna een echo van de officiële spreekpunten van de Republikeinse verkiezingscampagne.

Dat is opmerkelijk nu de gemengde commissie die de toedracht van de `911'-ramp onderzoekt al weken gegevens publiceert die het nut van die oorlog voor Amerika's veiligheid relativeren.

De oud-president was ogenschijnlijk openhartiger over de Amerikaanse interventie in Somalië. Die operatie was begonnen door zijn voorganger, president Bush senior, maar onder Clinton van een humanitaire missie veranderd in een jacht op rebellenleider Aideed.

Achttien Amerikaanse militairen werden door de straten van Mogadishu gesleept nadat hun helikopter was neergehaald. Daarop haalde Clinton alle troepen terug uit het land. De oud-president noemde de invasie in Somalië ,,een fout''; de dood van achttien militairen ,,vervulde'' hem ,,nog steeds met rouw''.

Het was een gaaf staaltje Clinton: het leek op een schuldbekentenis, maar bij herlezing is het niet meer dan `I feel your pain'.