Advocaat is na omstreden wissel vogelvrij

Voor de wissel van uitblinker Robben in het duel met Tsjechië bestaat veel onbegrip. Supporters floten bondscoach Advocaat gisteren op de training uit en juichten de spelers toe.

De spelers van het Nederlands elftal werden gisteren op het trainingsveld van Albufeira na terugkeer in de Algarve met gejuich en applaus ontvangen door de vakantiekolonie. Bondscoach Advocaat echter, was zo onverstandig om alleen het veld op te wandelen en kreeg een massaal gefluit en boegeroep te horen. Na de nederlaag in het meeslepende gevecht tegen Tsjechië is hij gezien de reacties vogelvrij verklaard door een woedende natie.

Er bestaat geen enkel begrip voor de ingreep die hij pleegde in de 59ste minuut. Toen verving Advocaat tot verbijstering van het oranje gekleurde stadion in Aveiro linksbuiten Robben, tot op dat moment uitblinker en smaakmaker van het Nederlands elftal. Met Bosvelt wilde Advocaat meer evenwicht op het middenveld creëren, waar uitblinkers Nedved, Rosicky en Galásek de Nederlanders onder de voet dreigden te lopen.

Maar elke uitleg die de bondscoach er later aan gaf was zinloos. Want een Nederlandse voetballiefhebber wil liever aanvallend ten onder gaan dan vanuit de verdedigende stellingen. Advocaat moet onder hoogspanning verstrikt zijn geraakt in zijn eigen tactische bespiegelingen. Zoals dat in het verleden andere bondscoaches is overkomen met de druk van een groot deel van het Nederlandse volk op de schouders. Zoals Van Gaal (wisselde in Dublin tegen Ierland uitblinker Overmars en zette Hasselbaink rechtsbuiten) en Rijkaard (liet Van Vossen en Winter invallen in de slotfase tegen Italië, halve finales Euro 2000).

Samen met zijn rechterhand Van Lingen maakt Advocaat van het voetbal een wetenschap – en dat is het niet. Rationeel was er wel iets te zeggen voor de ingreep die in zijn ogen noodzakelijk werd omdat de aanvallende middenvelder Poborsky rechtsback ging spelen en Robben daardoor soms dwong in een rol van linksback. En dat is geen taak die de jonge aanwinst van Chelsea ligt. Tegelijkertijd werd Robben volgens Advocaat onder druk gezet door de impulsen van Galásek.

Maar al werkte een aantal wissels en omzettingen van de slimme Tsjechische bondscoach Brückner in het nadeel van het Nederlands elftal, je offert niet je beste speler op. Dat zou in het verleden met Cruijff, Van Basten of Gullit ook nooit zijn gebeurd. Met Robben, die ontroostbaar leek toen hij naar de bank moest, had Oranje meer kans gehad zelf te scoren. Temeer daar hij een prima aangever bleek voor Van Nistelrooy, de centrumspits die afhankelijk is van aanvoer van de vleugels. De ster van Manchester United zat mentaal `kapot' na de spectaculaire wedstrijd. De gewraakte wissel had volgens hem een negatief effect gehad op de prestatie van Oranje.

Vluchten kan niet meer, dacht Advocaat toen hij op the day after the night before de media optrommelde om zijn motieven toe te lichten. Hij gaf ruiterlijk toe dat het een ,,ongelukkige'' beslissing is geweest die verkeerd uitpakte. En dat hij op zo'n moment misschien toch wel moet worden beschouwd als een ,,defensieve'' coach. ,,Want ik wil controle houden op het middenveld.'' Met nog een half uur te spelen leek Advocaat de 2-1 voorsprong te willen verdedigen, in plaats van uit te breiden. Hij liet rechtsbuiten Van der Meyde wel doorspelen vanwege diens snelheid bij de tegenaanvallen.

De reservespeler van Internazionale verloor regelmatig het overzicht en bewees met gemiste kansen dat hij wedstrijdritme ontbeert voor dit EK. ,,We kwamen dus wél vrij voor het doel. Zo vaak zelfs dat ik me geen wedstrijd kan herinneren waarin dat ook gebeurde. Het geeft aan dat we ook zonder Robben met twee spitsen nog hadden kunnen scoren'', verweerde Advocaat zich wanhopig.

Niettemin knapte er wat in het elftal toen Robben naar de kant moest. Aanvoerder Cocu zei achteraf zich te hebben verbaasd over de wissel. En Seedorf wilde liever risico nemen dan aanpassingen doen. Volgens Advocaat denkt een speler op zo'n moment vanuit zijn eigen perceptie en niet in het teambelang. Het was opvallend hoe Seedorf het opnam voor de bondscoach. ,,Er is een beslissing genomen waar we achter staan en we moeten ons nu concentreren op de volgende wedstrijd'', aldus de centrale middenvelder die Van der Vaart uit het elftal verdrong.

Vraag is hoe op de bank van Oranje is gereageerd op het voornemen van Advocaat om Robben te wisselen. Zouden de assistent-bondscoaches Van Hanegem en Wouters het eens zijn geweest met de tactische ingreep? Van Hanegem is geen man die zijn stem verheft in de dug-out. En Wouters zit misschien te laag in de hiërarchie van de staf om zijn invloed te kunnen aanwenden. Volgens Advocaat was het een unanieme beslissing.

De intelligente Robben bleef gisteren diplomatiek. De lichtvoetige linksbuiten, die al snel met oogstrelende acties Grygera tot wanhoop dreef, had het over een keuze waarvan hij het slachtoffer was geworden. Maar de tactische noodzaak zag hij niet. ,,Er was wel wat dreiging, maar we hadden het gevoel dat het elftal goed stond'', aldus Robben. ,,Ik had het idee dat we nog kansen zouden krijgen om meer doelpunten te maken.'' In tegenstelling tot het volk, zegt Robben nog te geloven in de bondscoach. ,,Want je werkt met elkaar op basis van wederzijds respect.''

In binnen- en buitenland is deze wedstrijd, die in een hoog tempo werd gespeeld, door analytici beoordeeld als de mooiste van het toernooi tot nog toe. Daar schiet Advocaat weinig mee op. De spelers hebben hem niet publiekelijk laten vallen. Enerzijds misschien omdat ze daarvoor de persoonlijkheid missen, anderzijds gloort de hoop dat het goed komt. Zolang uitschakeling geen feit is, blijven de gelederen gesloten. Als Nederland Letland verslaat en de Duitsers winnen niet van Tsjechië, worden de kwartfinales alsnog bereikt.

Advocaat zal de wissel van Robben echter altijd als een smet op zijn carrière blijven meetorsen. Gelukkig dat de bondscoach het niet hoorde, maar voordat hij na de wedstrijd arriveerde bij de persconferentie vroeg een Israëlische journalist aan Brückner wat hij eventueel in rekening brengt voor tactische lessen aan Advocaat. Er kwam zowaar een lachje op de lippen van Brückner, die stelde dat Advocaat hém altijd zo behoudzuchtig vindt. Van een grotere vernedering kon bijna geen sprake zijn voor `de kleine generaal'.

    • Erik Oudshoorn