Adviesraad: Turkse islam past in EU

De Turkse islam is geen belemmering voor het lidmaatschap van de Europese Unie. Het huidige Turkije wordt gekenmerkt door pluriformiteit, vrijheid van godsdienst en door een seculier staatsbestel waarover de islam geen enkele zeggenschap heeft. Het feit dat de meeste Turken ook moslim zijn hoeft derhalve geen obstakel te vormen voor de Turkse toetreding tot de Unie.

Dat concludeert de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het rapport De Europese Unie, Turkije en de islam, dat vandaag is gepresenteerd. De WRR, een adviesorgaan voor de regering, trekt deze conclusie op grond van een uitvoerig onderzoek naar de plaats van de islam in de Turkse samenleving en de verhouding tussen staat en religie in Turkije.

,,Directe aanleiding voor het onderzoek is de angst voor de islam en de vele misverstanden die in Nederland over het moslimland Turkije bestaan'', zegt Jan Schoonenboom, onderzoeker bij de WRR.

De WRR heeft het advies bekendgemaakt aan de vooravond van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie, dat op 1 juli begint. In december zal de EU onder Nederlandse supervisie een besluit moeten nemen over de vraag of de toetredingsonderhandelingen met Turkije kunnen beginnen. De vorderingen op het gebied van de mensenrechten in Turkije, de positie van minderheden en de stabiliteit van de democratie in het land (inclusief de rol van het leger) zijn daarbij doorslaggevend.

Het WRR-rapport is geen advies over de vraag of de onderhandelingen met Turkije moeten worden geopend. ,,Wel vinden we dat de discussie over de Turkse toetreding zuiver moet worden gevoerd. Daarom hebben we de plaats en ontwikkeling van de islam in Turkije grondig onderzocht'', zegt Schoonenboom van de WRR. In de publieke opinie speelt immers wel degelijk ook de vraag of Turkije als moslimland past binnen de Europese Unie. Kan de islam eigenlijk wel samengaan met democratie, mensenrechten en scheiding van kerk en staat? Hierover zijn de laatste jaren aarzelingen ontstaan door de terroristische aanslagen in de VS en de zorgen over de integratie van moslims in West-Europese landen, stelt de WRR.

,,Wij komen tot de conclusie dat Turkije al sinds de jaren twintig grondwettelijk is gevrijwaard van religieuze invloed'', zegt Schoonenboom. Turkije kent een scheiding tussen kerk en staat die net zo strikt is als in Frankrijk, waardoor het zich bij de opstelling van de grondwet heeft laten inspireren.