Worsteling met een neonazi-verleden

100% WHITE. Deze tekst staat als een tatoeage om de navel van Colin. En hij meent het. Colin is er trots op blank te zijn, hij verafschuwt zwarten, kleurlingen, Aziaten en ook homo's. En die afschuw heeft hij jarenlang beleden met een groep uiterst agressieve neonazi's. Voor Colin en zijn vrienden was het gebruik van geweld heel gewoon. Het deed ze niks. Sterker nog, de mate van gewelddadigheid bepaalde het respect dat binnen de groep werd afgedwongen. Op de vraag hoe het voelt om iemand aan het mes te rijgen antwoordt een van hen: ,,Te gemakkelijk. Je voelt niks.''

Fotograaf Leo Regan won in de jaren tachtig het vertrouwen van de groep, wat leidde tot een reeks prachtige, maar ook schokkende foto's die hij publiceerde in het fotoboek Public Enimies. Vijftien jaar later besloot Regan te gaan kijken wat er sindsdien met de jongens is gebeurd. Hij ging op zoek naar de motieven van hun haat en probeerde te achterhalen of en hoe het geweld een rol speelt in hun huidige leven. Regan wist drie mannen uit de groep, inmiddels dertigers, zo ver te krijgen om mee te werken aan een tv-documentaire over hun huidige leven. De documentaire, 100% White, won in 2001 de Bafta-award voor de beste Britse documentaire.

De drie hoofdrolspelers hebben de neonazi-groep inmiddels verlaten. Maar alle drie worstelen ze op hun eigen manier nog met hun verleden. Colin heeft het meeste moeite om afstand te nemen van wat geweest is. Hij provoceert nog steeds graag en ontleent aan het verleden een groot deel van zijn identiteit. Ook is hij nog herhaaldelijk met justitie in aanraking gekomen, onder meer wegens mishandeling van zijn vrouw.

Ook de twee anderen, Neil en Nick, merken hoe moeilijk het is om afscheid te nemen van hun gewelddadige jeugd. Neil besluit – als het misgaat met zijn vriendin, die blijkt bang voor hem te zijn – in groepstherapie te gaan om zijn agressie onder controle te krijgen. De psychiater heeft hem gezegd dat hij misschien niet te genezen is, maar dat hij kan leren zich te beheersen, anger management. Nick heeft zich het verst verwijderd van zijn neonazistische verleden. Hij heeft zelfs vriendschap gesloten met een zwarte.

Regan is erin geslaagd intieme portretten te schetsen van drie gevaarlijke mannen, over wie je meestal alleen van een veilige afstand en hoofdschuddend verhalen leest. Hij oordeelt niet, maar registreert slechts. Regan filmt echter zo betrokken (waardoor hij zelfs invloed heeft op de loop van de gebeurtenissen) en van zo dichtbij dat het lot van het drietal de kijker niet onberoerd kan laten.

100% White, SBS6, 23.40-1.05u.

    • Paul Luttikhuis