Veel sigaren in de doos van Ahold

Beleggers eisen onderzoek naar wanbeleid bij Ahold. Een `paard van Troje' meent het bedrijf. ,,Het gaat erom binnen te komen en dan geld uit de zak te kloppen''

Het was een wat vreemde gewaarwording in de rechtszaal aan de Amsterdamse Prinsengracht. Na zo'n 13 uur pleidooien door een keur aan advocaten waarom er wel of geen onderzoek moet komen naar wanbeleid bij Ahold kwamen gistermiddag de beste sprekers pas bij afsluiting aan het woord. Peter Wakkie, lid van de raad van bestuur van Ahold en voormalig advocaat, mocht als belanghebbende nog even het woord voeren en liet meteen oude tijden herleven, de tijden waarin hij zelf als debater in de rechtszaal naam maakte. Opponent Peter Paul de Vries, directeur van de Vereniging van Effectenbezitters, deed niet voor hem onder door het in zijn schaarse spreektijd voor elkaar te krijgen het spuwincident van voetballer Totti bij de enqueteprocedure te betrekken.

De VEB verwijt Ahold structureel informatie achter te houden over het boekhoudschandaal en eist een onderzoek naar de gang van zaken. Doel: waarheidsvinding en duidelijkheid over de verantwoordelijkheid van betrokkenen om vervolgens eventueel schadevergoeding van Ahold te kunnen eisen. ,,Het zelfreinigend vermogen moet weer terugkomen bij Ahold'', stelde de advocaat van de VEB. ,,Ahold heeft 22 miljard van de omzet neerwaarts moeten bijstellen, maar er is volgens Ahold geen reden om te twijfelen aan de juistheid van het beleid?''

Amerikaanse beleggers eisen ook een onderzoek naar wanbeleid, maar hun benadering van de zaak is wel wat 'Amerikaanser' dan de VEB, zo bleek de afgelopen twee dagen op de rechtszitting. Copera, een pensioenfonds uit Chicago dat onder meer de pensioenen van rechters belegt, is in de Verenigde Staten aangewezen als hoofdklager in een collectieve juridische actie tegen Ahold. Copera uitte zware beschuldigingen tegen Ahold en accountant Deloitte. Ahold creëerde samen met Deloitte een mechanisme om het publiek te misleiden, meent het pensioenfonds. De jarenlange overschatting van omzetten bij dochtermaatschappijen was een gevolg van samenspanning tussen Deloitte en Ahold. Het was immers, zo redeneert Copera, de huisaccountant die er bij Ahold op aandrong om in aparte overeenkomsten, `control letters', vast te leggen dat Ahold de baas was bij diverse buitenlandse joint ventures. Dat strookte niet met de aandeelhoudersovereenkomsten waar een gelijke verdeling van zeggenschap was afgesproken. De control letters zijn ,,vervaardigde verzinsels'' van Deloitte en Ahold, ,,gefabriceerd'' om ,,omstandigheden te creëren die eenvoudigweg nooit hebben bestaan'', betoogde de advocaat van Copera. ,,Kunstgrepen'' om ,,beleggers te misleiden'' en het Deloitte ,,gemakkelijk'' te maken bij de controle van de boeken.

Maar de advocaten van Ahold noemden Copera's aantijgingen een ,,complottheorie''. ,,De grootst mogelijke onzin'', verzuchtte advocaat Ruud Hermans namens Ahold. ,,De ondernemingskamer zal moeten wennen aan deze benadering. Hier worden zomaar dingen gesteld die kant noch wal raken.'' Volgens Ahold hebben de Amerikaanse beleggers slechts één doel voor ogen met hun poging een onderzoek naar wanbeleid te forceren: ,,stukken krijgen, stukken krijgen en nog eens stukken krijgen''. En daarmee kan dan in de Amerikaanse class action makkelijker geclaimd worden, zo pleitte de advocaat namens Ahold.

De VEB kreeg in wezen hetzelfde verwijt van advocaat Hermans. ,,Het enquêteverzoek van de VEB is een soort paard van Troje. De bedoeling is om alle informatie die met zo'n procedure wordt verkregen straks te gebruiken voor een schadeclaim. Het gaat er de VEB om binnen te komen en dan geld uit de zak van Ahold te kloppen.'' Hier kampt de beleggersvereniging met een belangenconflict, want volgens Hermans is niet één aandeelhouder van Ahold gebaat bij betaling van een schadevergoeding aan (ex)beleggers.

Belegger Thünessen, die een aandelenbelang van 1 procent in Ahold zegt te hebben, deelt die mening. Hij was de afgelopen dagen de enige belegger die zich in de zaak roerde om juist te voorkomen dat er een onderzoek naar wanbeleid wordt ingesteld. Voor een krachtig herstel van Ahold is een enquêteprocedure een sta-in-de-weg, zei zijn advocaat Oscar Hammerstein. ,,Een enquête is de vennootschappelijke pendant van de lijkschouwing in het strafrecht. Waar ging de kogel er in en waar kwam de kogel eruit.'' Maar Ahold is volgens hem geen lijk, Ahold is een patiënt aan de beterende hand.

Het feit dat Ahold geld zou moeten terugeisen van ex-bestuurders is volgens het supermarktconcern ook een soort sigaar uit eigen doos. Want zulke betalingen, indien toegekend, zijn gedekt door de aansprakelijkheidsverzekering die Ahold ooit voor die bestuurders afsloot. Een geslaagde claim eet zo de dekking in de verzekering weg, redeneerde advocaat Hermans.

Dat Thünessen helemaal niets wil claimen, ligt volgens de VEB en Copera vooral aan zijn beleggingsgeschiedenis. Thünessen mag een grote belegger zijn, hij bezat op 24 februari 2003, toen het schandaal bekend werd en Aholds beurskoers met meer dan 60 procent in waarde daalde, nul aandelen Ahold, meent Copera. De Vries meldt fijntjes dat de grootaandeelhouder, die de VEB separaat als lid nog heeft gedaagd, slechts vier maanden bij de vereniging staat ingeschreven. ,,Thünissen is een speculant'', klonk het in de rechtszaal. Een kwalificatie die onweersproken bleef.

Uitspraak of er een enquête komt: ,,zo spoedig mogelijk''