Trage prostaatkanker kan na 15 jaar alsnog agressief worden

Niet-agressieve vormen van prostaatkanker groeien weliswaar uiterst traag, maar moeten desondanks snel en radicaal worden verwijderd. Als dit niet gebeurt, kan de tumor na meer dan 15 jaar relatieve rust plotseling snel gaan groeien. De kans op uitzaaiingen is dan niet denkbeeldig. Dat blijkt uit Zweeds onderzoek waarin mannen met prostaatkanker meer dan 20 jaar `afwachtend' zijn gevolgd (Journal of the American Medical Association, 9 juni). Een snelle ingreep is vooral van belang voor mannen met een resterende levensverwachting van meer dan 15 jaar, schrijven de onderzoekers. Het betekent bijvoorbeeld dat in Nederland gezonde mannen van jonger dan 65 niet moeten afwachten, want de gemiddelde resterende levensverwachting van 65-jarige mannen is 15 jaar.

Jaarlijks krijgen in ons land ruim 4000 mannen prostaatkanker en overlijden er ongeveer 2000 aan. Het is vooral een ouderdomskwaal: de helft van de mannen ouder dan 70 jaar blijkt bij sectie na het overlijden prostaatkanker te hebben, maar de meesten hebben daar nooit iets van gemerkt. Dat komt doordat de tumor meestal uiterst traag groeit zodat de ziekte symptoomloos verloopt. Er gaan dan ook meer mannen dood mét prostaatkanker dan áán prostaatkanker.

Als er wel symptomen zijn, zoals problemen met het plassen, kan de tumor ver doorgegroeid zijn, of van een agressief type. Overigens treden dezelfde symptomen ook op bij goedaardige prostaatgroei.

Omdat de ziekte symptoomloos verloopt wordt zij vaak bij toeval ontdekt. Ten tijde van het begin van het Zweedse onderzoek, tussen 1977 en 1984, werden patiënten met een `slome' tumor niet behandeld maar wel regelmatig gecontroleerd. Het is de taktiek van gecontroleerd afwachten die door veel urologen wordt aangehangen, omdat de kansen op incontinentie en impotentie na een prostaatoperatie niet te verwaarlozen zijn.

De Zweedse onderzoekers hebben zo ruim 200 mannen gevolgd. Daarbij bleek dat tussen 15 en 20 jaar na de eerste diagnose het aantal tumoren dat zich koest hield plotseling afnam. De sterfte aan prostaatkanker nam in die periode met een factor drie toe.