(On)gemakken van de creditcard

Het aantal creditcardtransacties in Nederland neemt al een paar jaar af. Maar bezitters van het stukje plastic kopen er wel steeds meer krediet mee. ,,De grootste ontwikkeling op deze markt is dat klanten gespreid kunnen betalen.'

Stel je bent net afgestudeerd en je hebt een sollicitatiegesprek. In een mooi pak voel je je goed en ben je zelfverzekerder. Maar het geld ervoor ontbreekt. In zo'n geval biedt de creditcard uitkomst. Je hoeft geen lening af te sluiten en hebt direct geld op zak. De aankoop betaal je in termijnen terug en als het een keer meezit los je het openstaande saldo af.

Het aantal transacties met de creditcard neemt al een aantal jaren af. Werd er in 2001 nog 48 miljoen keer met het stukje plastic afgerekend, vorig jaar ging er nog maar 44 miljoen keer een creditcard over de toonbank, zo blijkt uit het jaarverslag van De Nederlandsche Bank. Daarentegen wordt lenen via de creditcard steeds populairder. Uit een rapport van de toezichthouder Autoriteit Financiële Markten (AFM) blijkt dat het marktaandeel van deze kredietsoort tussen 1998 en 2003 is gestegen van 15 naar 25 procent. Vooral consumenten met lagere inkomens waarderen de mogelijkheid tot rood staan op de creditcard. ,,Je ziet dat de banken aan het kijken zijn om de creditcard anders in te vullen. Dat er ook echt een mogelijkheid is om gespreid terug te betalen. Dat is de grootste ontwikkeling op deze markt nu', zegt Luuk Nooter, senior productmanager bij ABN Amro. Klanten willen volgens hem ,,meer gemak en flexibeler lenen'.

Voorheen werd door de meeste instellingen op een vast moment het verschuldigde bedrag afgeschreven. Als je dus vlak vóór het afschrift een betaling deed, was de `creditcard' niet meer dan een veredelde pinpas. Bij sommige kaarten werkt het nog steeds zo. Maar veel banken en creditcardmaatschappijen bieden hun klanten ook de mogelijkheid om het openstaande saldo gespreid terug te betalen. De ING is, net als veel andere banken, ingesprongen op deze behoefte en introduceerde in maart de ING Card. Met deze kaart gaat de bank net iets verder dan andere financiële instellingen. Gebruikers van de ING Card kunnen zelf bepalen wanneer ze hoeveel betalen en mogen de betalingstermijnen zelf tussentijds op internet wijzigen.

De oorsprong van de creditcard ligt in de Verenigde Staten, waar Diners Club in de jaren vijftig als eerste met een kredietkaart op de markt kwam. De kaart kon worden gebruikt in meerdere winkels en bedrijven. De kaarthouder betaalde een klein bedrag per jaar ter compensatie en kreeg elke maand een nota voor alle bestedingen. Later raakte de kaart ook in Nederland in zwang, maar daar had hij lange tijd een elitaire status.

,,Dat veranderde begin jaren negentig', zegt Marcel Woutersen, woordvoerder van Interpay, een organisatie die jaarlijks miljarden betalingen per pinpas, chipknip, creditcard, e-commerce en acceptgiro verwerkt. ,,Benzinestations wilden wegens het gevaar van overvallen liever geen contante betalingen meer. Banken sprongen op deze ontwikkeling in door de kaart op eigen wijze in te vullen, met een eigen logo.'

Inmiddels heeft bijna elke bank wel één of meerdere eigen creditcards. Het overgrote merendeel heeft Mastercard als licentiehouder. Mastercard heeft in Nederland ook de meeste kaarthouders: ruim 3 miljoen. Er zijn ongeveer 2 miljoen Visa-cardhouders. Ook Diners Club en American Express geven creditcards uit. Neem je een creditcard van je bank, dan staat daar bijna altijd het Mastercard-logo op. Wie een creditcard van Visa, American Express of Diners Club wil, moet daarvoor bij de maatschappij zelf zijn. Voor Visa is dat in Nederland International Card Services, een dochter van Fortis. Ook PaySquare, dochter van Interpay, geeft Visa-kaarten uit.

Maar de ene creditcard is de andere niet, want banken bepalen zelf onder welke voorwaarden zij hun product verstrekken. Voor een creditcard van de Rabobank met Mastercard als licentiehouder kunnen dus andere bepalingen gelden dan voor een creditcard van de ING Bank, ook met het Mastercard-logo. Zo betaal je bijvoorbeeld, zoals uit de tabel hierboven blijkt, voor de ING Bank Creditcard 19 euro per jaar. Voor Blue van American Express betaal je bijna twee keer zoveel, maar aan Blue is wel een aantal gratis verzekeringen gekoppeld. Overeenkomst is dat je bij beide geen kosten hebt voor betalingen in eurolanden.

Marcel Woutersen schat dat er ,,tientallen, misschien wel vijftig soorten creditcards zijn in Nederland'. Warner Philips, directeur Repay, onderdeel van investeringsmaatschappij Tendris, stortte zich onlangs op de creditcardmarkt omdat Repay in juli een nieuwe creditcard uitgeeft: de Greencard. ,,Het een redelijk ondoorzichtige markt', vindt Philips. ,,Nog altijd is niet duidelijk wie wat voor zijn product vraagt. Voor sommige kaarten moet je een hogere bijdrage betalen, maar krijg je wel extra verzekeringen. Wat je aan diensten voor bepaalde kosten krijgt, is moeilijk te vergelijken.'

Surfen op internet, langs de websites van de creditcardmaatschappijen en banken, levert wat informatie op over de verschillende creditcards. Maar zeker niet alles staat vermeld op deze sites. Zo kan je wel engelstalige informatie vinden over Visa op www.visa.nl. Maar als je wilt weten hoe en waar je deze creditcard in Nederland kunt krijgen, word je doorverwezen naar de homepage of naar de website van de Postbank. En op de website van Diners Club staat het verkeerde bedrag genoemd dat je voor hun creditcard moet betalen: 69 in plaats van 89 euro.

Ook zeggen enkele banken en creditcardmaatschappijen geen kosten voor betalingen te rekenen, maar berekenen zij wel een koersopslag, een hogere wisselkoers bij transacties in niet-eurolanden. Het is dan ook zaak om op de kleine letters te letten in de algemene voorwaarden. Daar kan bijvoorbeeld in staan dat de kaarthouder binnen een bepaald aantal dagen na ontvangst van het rekeningoverzicht transacties moet melden die hij betwist. Doet hij dit later, dan is hij zelf aansprakelijk voor deze bedragen.

Waar moet je verder op letten als je een creditcard aanschaft? ,,Vind je alleen de betalingsfunctionaliteit belangrijk, dan kies je voor de standaard creditcard bij je bank', zegt Marcel Woutersen van Interpay. ,,Maar als je zakelijk veel onderweg bent, kunnen de aanvullende verzekeringen van de Gold-kaart juist weer van belang zijn.' Creditcards zijn onderling moeilijk vergelijkbaar, omdat de kaartbijdrage samenhangt met extra services. ,,Bij de keuze voor een kaart hangt het er uiteindelijk vanaf waar je deze voor wilt gebruiken.'