Komeet Wild 2 is geen losse ijshoop maar een klomp met kraters

De heersende visie op de structuur van kometen moet op de helling. Foto's die de Stardust-sonde van de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa begin dit jaar van de komeet Wild 2 maakte, tonen geen losse hoop ijs- en stoffragmenten, zwakjes bijeengehouden door zwaartekracht, maar een stevige ronde klomp met inslagkraters en steile hellingen. Kometen blijken onderling sterk te verschillen (Science, 18 juni).

De Stardust, februari 1999 gelanceerd en inmiddels zo'n 3,5 miljard kilometer van de aarde verwijderd, scheerde op 2 januari langs de komeet Wild 2, op een afstand van slechts 240 kilometer en met de kosmische `slakkengang' van 6,1 km/sec. Die gebeurtenis trok bij het grote publiek weinig aandacht omdat de volgende dag omdat de Mars rover Spirit een landing op Mars maakte en tegen plaatjes van een karretje op de Rode Planeet kon geen komeetfoto op. Toch zond de Stardust prachtige opnamen naar de aarde, die een pokdalig komeetoppervlak lieten zien dat astronomen verraste. Wild 2, die een diameter heeft van 5 km, bleek bezaaid met inslagkraters en hun vorm duidde op een komeetkern die een stijf geheel vormde. Ook de aanwezigheid van ijsspitsen van honder meter hoog en met hellingen van meer dan 70 graden wijst in die richting. Getijdenkrachten die de komeet Shoemaker-Levy in 1993 tijdens zijn nadering van Jupiter ondervond leidden, zo bleek uit waarnemingen, juist tot vervorming die wees op een rubble pile, een komeetkern als een losse hoop fragmenten vuil ijs.

Science pakt deze week flink uit: twee `Research Articles', twee `Reports' en twee `Perspectives'. Behalve plaatjes van de Optical Navigation Camera, die laten zien dat de vorm van Wild 2 doet denken aan een vliegende schotel (waar de kernen van de kometen Halley en Borelly eerder lijken op een rugbybal), is ook het stof dat de komeet onder invloed van de zon afgeeft nader onderzocht. De Cometary and Interstellar Dust Analyser (CIDA) heeft 29 spectra gemaakt van stofdeeltjes met een massa van slechts 0,5 10 gram (miljoenste van een miljoenste). In die spectra overheerste organisch en koolstofrijk materiaal, dit in tegenstelling tot interstellair stof dat de Stardust eerder op zijn reis had onderzocht. Alleen bepaalde locaties op het komeetoppervlak zijn actief, voor de rest is Wild 2 bedekt met niet-dampend materiaal. Met minder dan 5 procent reflectie behoort Wild 2, net als andere komeetkernen, tot de donkerste objecten in het zonnestelsel.

De diversiteit in de structuur en vorm van komeetkernen is voor een deel terug te voeren op hun geschiedenis. Terwijl Halley, die zijn oorsprong in de Oortwolk heeft (in de buitengewesten van het zonnestelsel), al honderden, zo niet duizenden keren langs de zon is gevlogen, waarbij onder invloed van de zon het oppervlak is `gladgestreken', zit Wild 2 dankzij een storende invloed van Jupiter pas dertig jaar in zijn huidige baan. Een lager aantal passages langs de zon laat de textuur van het oppervlak beter intact.

De Stardust-missie heeft ongetwijfeld nog meer verrassingen in petto. De sonde heeft stofmonsters verzameld en zal die mee terug nemen naar de aarde. Januari 2006 wordt het in de woestijn van Utah opgewacht.