Hollands dagboek

Wat je ook gebeurt, veertien engelen staan altijd om je heen! Dat zong het Nationaal Kinderkoor afgelopen zaterdag bij de doop van prinses Catharina-Amalia. Wilma ten Wolde (47) is artistiek leider van het koor. Ze doceert ook solfège en ensemble-zang aan het Koninklijk Conservatorium in Den Haag. Ten Wolde is getrouwd met Arie. Haar dochters Susanna (16) en Maria (9) zongen mee.Zoon Bram (11) ging liever skaten.

Woensdag 9 juni

Achter in mijn auto klinkt hun lievelingslied voor de doop: `Abendsegen' van Engelbert Humperdinck. Ook nu kunnen de vijf kinderen uit het noorden, die meerijden naar Den Haag, het niet laten om te zingen.

`Vinden kinderen dat echt leuk, klassieke muziek zingen?' Vanmorgen werd me die vraag nog gesteld door een journalist van het Nieuwsblad van het Noorden – en dat was niet de eerste keer. Waarom altijd dat vooroordeel? Het is me even onbegrijpelijk als de gedachte dat kinderen niet op hoog niveau kunnen zingen. Waarom dan wel viool spelen of voetballen?

Vanmiddag de eerste repetitie met koor en orkest: een verademing om eindelijk weer samen met de kinderen muziek te maken. In de afgelopen weken werd ik vooral in beslag genomen door het samen met de doopouders en dominee Ter Linden voorbereiden van de dienst. Welke muziek past? De doop staat natuurlijk centraal. Maar waar houden de doopouders van en waar zal de preek over gaan?

Maar nu alles gewikt en gewogen is en de beslissingen zijn genomen, is het weer de muziek die telt. Ik vraag het koor een lied zonder mij te zingen. Nu moeten ze het zelf doen. Tegelijk inademen om het lied te beginnen, dat vraagt concentratie. Zo leren ze om zelf muzikale initiatieven te nemen en naar elkaar te luisteren. Mooi om te zien dat ze zich opeens veel meer bewust worden van wat ze muzikaal doen en hoeveel energie dat hun oplevert in het zingen. De dirigent als coach, dat past toch meer bij deze tijd?

Donderdag

In mijn mailbox zit een bericht van Ingrid. Zij is lid van het Nationaal Jeugdkoor (16-25 jaar) en geeft een deel van het Nationaal Kinderkoor les in Zutphen. Ze maakt me attent op de situatie van één van de kinderen, die wat meer aandacht nodig zal hebben in de komende dagen. Ik bedenk me dat het vak van kinderkoordirigent toch een echt specialisme is. Je bent koordirigent, zangdocent, didacticus en pedagoog tegelijk!

Ik pak mijn partituren erbij om de moeilijkste plaatsen nog een keer te oefenen. Er kan niets aan het toeval overgelaten worden en ik besef dat de kinderen hetzelfde zullen doen. Nadat ik m'n koffer heb gepakt, rijd ik opnieuw naar Den Haag. Ik blijf tot zaterdag. Vanavond even geen doop en geen repetitie, maar genieten van het examen tweede fase zang van Irene op het Koninklijk Conservatorium. Als elfjarige begon zij bij het Nationaal Kinderkoor. Nu staat ze op het punt om verder te gaan studeren in New York! Voor haar was de tijd bij de koren een ervaring voor het leven. Ze zegt: ,,Als je én muzikaal-technisch én persoonlijk op vroege leeftijd leert flexibel te zijn, dan is dat een geweldige bijdrage aan je muzikale ontwikkeling!'' Kleine Nationaal Kinderkoor-meisjes worden groot.

Vrijdag

In de Grote of St. Jacobskerk in Den Haag ontmoet ik voor het eerst van mijn leven de koningin wanneer alle betrokkenen de grote dag van morgen van A tot Z doornemen. Op hetzelfde moment die ochtend stappen her en der in het land de leden van de beide koren in de trein, op weg naar Den Haag.

Als tijdens de generale repetitie die middag de eerste klanken in de kerk opgaan, schrikken de kleinsten wat van de lange nagalm. `Spannend, hè?' fluistert Indra, één van de oudere kinderkoorleden. Ik voel dat de kinderen bemoediging nodig hebben. ,,Jullie kennen tekst en muziek als je broekzak – stel je voor wat je zingt – probeer Amalia voor je te zien, daar zing je het allemaal voor!''

Als we even later bijna vanzelfsprekend de sierlijke verplaatsing oefenen vanuit het koor van de kerk naar de trapjes nabij de koninklijke familie, krijg ik een knipoog van Marjolein, lid van het Jeugdkoor en één van de verzorgsters van het Kinderkoor: het heeft gewerkt!

Bij het avondeten in de Alexanderkazerne is het Jeugdjournaal er ook weer. Ze volgen deze week Jetske (9). Natuurlijk vroegen ze haar wat we zouden gaan zingen. Ze zegt: ,,Jij zou het ook niet leuk vinden als ik zou verklappen wat er op jouw feestje gebeurt!'' Geweldig dat kinderen geheimen kunnen bewaren!

Zaterdag

Om kwart over zes gaat de wekker. Ik heb licht en onrustig geslapen. Vandaag moet het gebeuren. Terwijl ik me aankleed, hoor ik op de gang al weer kinderen zingen. Nu moedigen ze mij aan!

Om 12.00 uur begint de doopdienst. Een kerk gevuld met bloemen, tekeningen en veel hoeden! De sfeer is licht, vrolijk en ontspannen. Bas steekt de kaarsen aan en Rebecca leest stijlvol uit de bijbel. Ook dat kunnen kinderen! Als de bovenstem van beide koren bij het eerste lied loepzuiver en heel natuurlijk over de zang van de gemeente heenklinkt, lopen de rillingen over m'n rug. Het is fijn dat het Nationaal Jeugdkoor ook mee zingt. Er is dan, net als bij de Engelse kathedrale koren, één doorgaande lijn in leeftijd. De volwassen zangeressen zijn in vele opzichten een steun in de rug van het Nationaal Kinderkoor. Muzikaal, maar zeker ook sociaal.

In een slinger loopt het Nationaal Kinderkoor naar voren. Prinses Máxima kijkt ze bemoedigend aan. `Dispierta mi niña', een speciaal voor deze gelegenheid geschreven tekst op een bekende Argentijnse melodie, in een compositie van een Nederlander. Zo intens, zo verstild, zo innig, zo doorleefd, zo vol muzikale vreugde. Het raakt niet alleen de Argentijnse gasten.

Na de zegenwensen van de peters en meters zingen de kinderen van het Nationaal Kinderkoor hun wens: `Wat je ook gebeurt, er staan altijd veertien engelen om je heen!' Dat er tegelijkertijd een brandje uitbreekt dat met veel herrie wordt geblust, deert de kinderen niet – ze zijn toch professioneel!

Zondag

Na een diepe slaap in mijn eigen bed word ik pas om 10.30 uur wakker, met alle muziek nog in mijn oren. Dominee Carel ter Linden belt op om te bedanken voor de inspirerende samenwerking. Koorlid Hanna-Sara verzucht door de telefoon: ,,Vandaag maar een pyjamadag. Het is nu zo leeg, nu het allemaal voorbij is.'' Als ik haar eraan herinner dat er voor de zomervakantie nog een studieweekend is, en een zaterdag met cd-opnames, en de uitvoering van Persephone van Igor Stravinsky met het Radio Symfonie Orkest, veert ze weer helemaal op. Ton Koopman belt om te zeggen dat hij genoten heeft van de uitvoering van zijn bewerking van `My Voice'. En zo gaat het de hele dag door.

Maandag 14 juni

Ik kijk uit naar de kranten. Wat zullen ze schrijven? Ik lees in Trouw: ,,Gezongen wordt er door het gecombineerde Nationaal Kinderkoor en Nationaal Jeugdkoor, al is het prachtig gezongen repertoire bepaald niet jeugdig.'' Ik voel woede opwellen. Wat is dat eigenlijk, `jeugdig'? Wie bepaalt dat? Is het alleen jeugdig als er popmuziek klinkt? Of moet het er rommeliger uitzien? Als kinderen kiezen om klassieke muziek te zingen, dan zullen volwassenen opeens oordelen dat die muziek niet jeugdig is! Waarom worden kinderen zo miskend?

's Avonds belt Tom, de voorzitter van ons bestuur. De koorreis naar IJsland van deze zomer gaat niet door – er is te weinig geld. Hollands glorie `pur sang'. Maar het blijkt toch keer op keer moeilijk de eindjes aan elkaar te knopen? Rosalie, onze productieleider, maakt de dag nog een beetje goed als ze me vertelt dat vier leden van het Nationaal Jeugdkoor op het conservatorium zijn aangenomen voor het hoofdvak zang!

Dinsdag

Op weg naar het Conservatorium aan het dromen. Stel je eens voor dat álle kinderen in Nederland de kans kregen op school ook klassieke muziek te leren kennen en te beleven. Zingen is daarvoor ideaal. Iedereen heeft een stem en zingen past toevallig ook goed bij de natuur van kinderen. Als zingen weer een vak zou worden, net als rekenen, taal of geschiedenis. En dan vooral doen. Muziek passend bij de leeftijd. Op reis met Nederlandse, Turkse en Marokkaanse kinderliederen, via canons en koorcomposities, naar de grote componisten. Dan leer je tenminste zélf je favoriete muziek te kiezen, of dat nu klassiek, jazz, of pop is. Nu bepaalt de commercie of de algemeen heersende mening dat.

Ik denk terug aan de buschauffeur die het koor afgelopen vrijdag vervoerde. Natuurlijk zongen ze ook toen. ,,Dit heb ik nog nooit gehoord, ik word er helemaal stil van'', zei hij. ,,Ja, hoe zou ik dit ook hebben moeten leren kennen, ik heb nooit klassieke muziek geleerd.'' En daarna nam hij het liedje op zijn mobiel op. Klassieke muziek sluit andere muziek gelukkig niet uit. De kinderen luisteren net zo goed naar heel andere muziek.

Woensdag 16 juni

Het leven begint weer zijn normale ritme te krijgen. Waar ga ik beginnen? De tournee naar Japan op de rails zetten? Eric Ericson (de vader aller koordirigenten) bellen over zijn masterclass met het Nationaal Jeugdkoor? Eerst maar eens de chaos in huis opruimen.

In het koorboek vind ik een gedicht van Rebecca:

Schepen verwelken,

Rozen vergaan,

Maar we blijven naar koor toe gaan.

Rivieren barsten uit,

Vulkanen overstromen,

Maar er blijven tonen uit onze monden

komen.

Dieren worden gekapt,

Bomen vermoord,

Maar onze stemmen worden altijd gehoord.

Wat een liefdesverklaring! Ik ben er trots op dirigent te zijn!

Waarom mogen kinderen niet op hoog niveau klassiek zingen, en wel voetballen of vioolspelen?

    • Wilma ten Wolde